การ์ทเนอร์คาดปี 2570 ทั่วโลกกว่า 35% หันใช้แพลตฟอร์ม AI เฉพาะภูมิภาค ชี้ปัจจัยภูมิรัฐศาสตร์บีบสร้างอธิปไตยดิจิทัล

สำนักข่าวบริคอินโฟ – การ์ทเนอร์ (Gartner) บริษัทวิจัยและให้คำปรึกษาชั้นนำ เปิดเผยรายงานคาดการณ์แนวโน้มเทคโนโลยีโลก โดยระบุว่าภายในปี 2570 ประเทศต่าง ๆ ทั่วโลกกว่า 35% จะถูกจำกัดให้ใช้งาน แพลตฟอร์ม AI เฉพาะภูมิภาค (Region-Specific AI Platforms) ซึ่งเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญจากปัจจุบันที่มีสัดส่วนเพียง 5% โดยมีปัจจัยขับเคลื่อนหลักจากแรงกดดันด้าน ภูมิรัฐศาสตร์ (Geopolitics) กฎระเบียบข้อบังคับ และความมั่นคงของชาติ ที่ผลักดันให้รัฐบาลแต่ละประเทศเร่งสร้าง อธิปไตยทาง AI (AI Sovereignty) เพื่อลดการพึ่งพาเทคโนโลยีจากภายนอกและรักษาความมั่นคงทางวัฒนธรรมและข้อมูล

กอราฟ กุปตา (Gaurav Gupta) รองประธานฝ่ายวิเคราะห์ของ การ์ทเนอร์ (Gartner) ระบุว่า “ประเทศที่มีเป้าหมายสร้าง อธิปไตยทางดิจิทัล (Digital Sovereignty) กำลังเพิ่มการลงทุนกับ โครงสร้าง AI ภายในประเทศ (Domestic AI Stacks) มากขึ้น เพื่อมองหาทางเลือกอื่นนอกเหนือจากโมเดลที่เป็นระบบปิดของสหรัฐฯ ซึ่งประกอบไปด้วยประสิทธิภาพการประมวลผล ดาต้าเซ็นเตอร์ โครงสร้างพื้นฐาน และโมเดลที่ทำงานสอดคล้องกับกฎหมาย วัฒนธรรม และภูมิภาคของตน”

ความเชื่อมั่นและความเข้ากันได้ทางวัฒนธรรมกลายเป็นเกณฑ์สำคัญในการตัดสินใจ โดยผู้บริหารและภาครัฐเริ่มให้ความสำคัญกับแพลตฟอร์มที่สอดคล้องกับค่านิยมท้องถิ่นและกรอบการกำกับดูแล มากกว่าการพิจารณาเพียงแค่ขนาดของชุดข้อมูลการฝึกฝน (Training Data) นอกจากนี้ โมเดลภาษาขนาดใหญ่ (Large Language Models – LLM) ระดับภูมิภาคยังมีประสิทธิภาพสูงกว่าโมเดลระดับโลกในงานเฉพาะทาง เช่น การศึกษา การปฏิบัติตามกฎหมาย และบริการสาธารณะ โดยเฉพาะในภาษาที่ไม่ใช่ภาษาอังกฤษ

รายงานยังคาดการณ์ว่า ภายในปี 2572 หลายประเทศจำเป็นต้องลงทุนอย่างน้อย 1% ของ ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) เพื่อสร้างโครงสร้างพื้นฐาน AI ของตนเอง หรือ Sovereign AI stack เนื่องจากความกังวลเกี่ยวกับอิทธิพลจากฝั่งตะวันตกที่อาจแพร่กระจายมากเกินไป ส่งผลให้เกิดแนวโน้มการลดความร่วมมือระหว่างประเทศและเกิดการทำงานที่ซ้ำซ้อนในเชิงโครงสร้างพื้นฐานเพื่อรักษาความมั่นคง

“ดาต้าเซ็นเตอร์ (Data Centers) และโครงสร้างพื้นฐานในโรงงาน AI ถือเป็นกระดูกสันหลังที่สำคัญของ AI stack ที่ช่วยให้เกิดอธิปไตยทาง AI ส่งผลให้มีการขยายตัวและการลงทุนอย่างมหาศาลในอนาคต ผลักดันให้บริษัทที่ควบคุมโครงสร้างเหล่านี้มีมูลค่าเติบโตในระดับเลขสองหลักถึงล้านล้านดอลลาร์” กอราฟ กุปตา กล่าวเสริม

สำหรับแนวทางการปรับตัวของผู้บริหารเทคโนโลยีสารสนเทศระดับสูง หรือ ซีไอโอ (CIOs) การ์ทเนอร์แนะนำให้มีการออกแบบเวิร์กโฟลว์ที่ไม่ยึดติดกับโมเดลใดโมเดลหนึ่ง (Model-agnostic) เพื่อให้สามารถสลับการใช้งานระหว่าง LLM ในภูมิภาคต่าง ๆ ได้ รวมถึงต้องให้ความสำคัญกับการจัดเก็บข้อมูลในประเทศ (Data Residency) และสร้างความสัมพันธ์กับผู้ให้บริการคลาวด์ระดับชาติ เพื่อให้การดำเนินงานสอดคล้องกับกฎหมายและวัฒนธรรมเฉพาะของแต่ละพื้นที่อย่างเคร่งครัด