ปกรณ์เปิดโครงการ “1 กรม 1 โปร่งใส ไร้เทา” เดินหน้า 3 แนวทางปรับงานรัฐ ใช้ดิจิทัล ทบทวนกฎหมาย

นายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี เปิดโครงการ “1 กรม 1 โปร่งใส ไร้เทา” ที่ทำเนียบรัฐบาลเมื่อวันที่ 30 ตุลาคม 2569 โดยวางแนวทางปรับกระบวนการทำงาน ใช้เทคโนโลยีดิจิทัล และทบทวนกฎหมายลำดับรอง เพื่อป้องกันการทุจริตและลดภาระของประชาชนกับภาคธุรกิจ

งานเปิดและประกาศเจตนารมณ์ขับเคลื่อนโครงการจัดขึ้นเวลา 10.45 น. ณ ตึกสันติไมตรี (หลังนอก) ทำเนียบรัฐบาล นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย มอบหมายให้นายปกรณ์เป็นประธาน ภายใต้แนวคิด “Shift for Transparency: มองให้ไกล เปลี่ยนให้ทัน สร้างรัฐโปร่งใส” ผู้เข้าร่วมประกอบด้วยนางสาวอ้อนฟ้า เวชชาชีวะ เลขาธิการ ก.พ.ร. ประธานกรรมการหอการค้าไทย ประธานองค์กรต่อต้านคอร์รัปชันฯ ผู้บริหารหน่วยงานนำร่อง 12 หน่วยงาน และผู้แทนภาครัฐ ภาคเอกชน และสื่อมวลชน

ก่อนเริ่มพิธี นายปกรณ์ชมนิทรรศการผลงานของหน่วยงานนำร่อง รวมถึงกรมที่ดิน กรมศุลกากร กรมสรรพสามิต และสำนักงาน ก.พ.ร. พร้อมชมวีดิทัศน์แนะนำโครงการ

นายปกรณ์กล่าวว่า การทุจริตเป็นปัญหาใหญ่และเรื้อรังที่ขัดขวางการพัฒนาประเทศมานาน หากลดหรือขจัดปัญหาได้ ประเทศไทยจะมีโอกาสพัฒนาไปได้ไกลกว่าเดิม และประชาชนจะมีคุณภาพชีวิตกับโอกาสก้าวหน้าดีขึ้น เขาระบุว่าโครงการสืบเนื่องจากข้อมูลและข้อเสนอที่คณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน (กกร.) และกลุ่ม “เพื่อนไม่ทน” เสนอต่อรัฐบาล ก่อนนายกรัฐมนตรีสั่งให้เร่งดำเนินการ และมีการจัดตั้งคณะทำงาน คตท. ร่วมกับ กกร. เพื่อแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ

โครงการอยู่ภายใต้วิสัยทัศน์ “Good Governance for Better Life” ซึ่งมุ่งยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชนผ่านการปรับปรุงระบบราชการให้มีประสิทธิภาพ รวดเร็ว และเป็นที่ยอมรับในระดับสากล โดยอาศัยความร่วมมือจากภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม

นายปกรณ์ยกกรมสรรพากร กรมศุลกากร กรมพัฒนาธุรกิจการค้า และกรมที่ดินเป็นตัวอย่างหน่วยงานนำร่อง พร้อมกล่าวว่าการปรับกระบวนการทำงานช่วยลดภาระของประชาชนและธุรกิจ เพิ่มความสะดวกรวดเร็ว และป้องกันการทุจริตได้ ตามที่เขาระบุ กรมสรรพากรปรับกระบวนการคืนภาษีนิติบุคคลจาก 100 วันเหลือ 5 วัน ลดลง 95 วัน ซึ่งช่วยเพิ่มสภาพคล่องและความสามารถในการแข่งขันของธุรกิจ ส่วนกรมที่ดินพัฒนาระบบชำระภาษีที่ดินออนไลน์ ให้ประชาชนเข้าถึงบริการได้จากทุกที่ โดยเขากล่าวว่าระบบดังกล่าวช่วยลดการเดินทาง ค่าใช้จ่าย เวลาดำเนินการ และความเสี่ยงจากการเรียกรับผลประโยชน์ของเจ้าหน้าที่

โครงการกำหนด 3 เสาหลัก ได้แก่ การปรับปรุงกระบวนการทำงานให้รวดเร็ว มีประสิทธิภาพ และตรวจสอบได้ การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อลดการใช้ดุลพินิจ เพิ่มความถูกต้อง ความโปร่งใส และความสะดวกแก่ประชาชน และการทบทวนกฎหมายลำดับรองที่ล้าสมัย กำหนดมาตรฐานเกินความจำเป็น หรือจำกัดเสรีภาพในการประกอบอาชีพมากเกินไป ทั้งพระราชกฤษฎีกา กฎกระทรวง ประกาศ ระเบียบ คำสั่ง และข้อบังคับ

นายปกรณ์ย้ำว่าเทคโนโลยีดิจิทัลไม่ได้มีเป้าหมายทดแทนบุคลากร แต่เป็นเครื่องมือช่วยให้การทำงานตรงไปตรงมาและลดการใช้ดุลพินิจที่อาจนำไปสู่ความเสี่ยงในการตรวจสอบย้อนหลังและการดำเนินคดี เขายกข้อกำหนดที่จำกัดพื้นที่สถานบริการไว้เพียง 3 พื้นที่ในกรุงเทพมหานครเป็นตัวอย่างกฎหมายที่ควรทบทวน เพราะผู้ประกอบการในพื้นที่อื่นไม่สามารถขออนุญาตได้

รัฐบาลเปิดช่องทางให้ภาคธุรกิจเสนอปัญหาและข้อจำกัดด้านกฎระเบียบผ่านกลไก กรอ. และ กกร. โดยให้เหตุผลว่าภาคเอกชนได้รับผลกระทบจากความซับซ้อนของกฎระเบียบ จึงต้องรับฟังเพื่อแก้ปัญหาให้ตรงจุด ขณะนั้นรวบรวมปัญหาได้ มากกว่า 40 เรื่อง และเตรียมเสนอ กรอ. กับคณะรัฐมนตรีพิจารณาปลดล็อก เพื่อเพิ่มความสามารถในการแข่งขันและลดช่องว่างที่เอื้อต่อการทุจริต

นายปกรณ์กล่าวถึงการหารือกับองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) เลขาธิการ Open Government Partnership (OGP) และเลขาธิการ World Justice Forum โดยระบุว่าผู้ร่วมการหารือติดตามพัฒนาการของไทยอย่างใกล้ชิด ชื่นชมความเปลี่ยนแปลงในช่วง 5–6 เดือนที่ผ่านมา และเห็นว่าความร่วมมือระหว่างรัฐกับเอกชนสำคัญต่อการแก้ปัญหาทุจริตเชิงโครงสร้างและเพิ่มความโปร่งใสของระบบราชการไทย

ด้านการป้องกันทุจริต นายปกรณ์กล่าวว่าการป้องกันสำคัญกว่าการติดตามจับกุมภายหลัง โดยเสนอให้ปรับกระบวนการทำงาน ใช้เทคโนโลยีลดการใช้ดุลพินิจ แก้กฎหมายที่เป็นอุปสรรค และปลูกฝังความซื่อสัตย์ตั้งแต่ระดับครอบครัว เขาเสนอให้มีช่องทางแจ้งเบาะแสที่ปลอดภัย น่าเชื่อถือ และปกปิดตัวตนผู้แจ้งได้ เพื่อให้ประชาชนมั่นใจในการให้ข้อมูล พร้อมเสนอให้สำนักงาน ป.ป.ท. จัดทำระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีกำหนดมาตรฐานกลางให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำไปปฏิบัติ

นายปกรณ์กล่าวด้วยว่า การตรวจสอบทางวินัยและการสอบสวนการทุจริตต้องรวดเร็ว มีกำหนดเวลาชัดเจน และเป็นธรรมแก่ทุกฝ่าย โดยไม่ตั้งสมมติฐานว่าผู้ถูกตรวจสอบทุกคนจงใจกระทำผิด เพราะอาจทำให้ผู้บริสุทธิ์เสียหาย

เขาขอบคุณหน่วยงานนำร่องทั้ง 12 หน่วยงาน และชี้แจงว่าการได้รับคัดเลือกไม่ได้หมายความว่าหน่วยงานเหล่านั้นมีปัญหา แต่หมายถึงมีความพร้อมนำการเปลี่ยนแปลง เป็นพี่เลี้ยงให้หน่วยงานอื่น และขยายผลไปทั่วระบบราชการ

สำหรับการประเมินความสำเร็จ โครงการจะพิจารณาผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริง แทนการวัดเพียงจำนวนผู้เข้าร่วมหรือกิจกรรม โดยดูการปรับกระบวนการทำงาน การใช้เทคโนโลยีลดดุลพินิจ การแก้กฎหมายและกฎระเบียบที่เป็นอุปสรรค และการจัดช่องทางแจ้งเบาะแสที่ปลอดภัย ทั้งยังต้องคำนวณประโยชน์ที่ประชาชนและภาคเอกชนได้รับจริงเป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจและสังคม เลขาธิการ ก.พ.ร. จะจัดทำ Cost-Benefit Relationship เพื่อสะท้อนมูลค่าเพิ่มจากการดำเนินงาน ไม่ใช่เพียงตัวเลขเวลาที่ลดลง โดยระบุเป้าหมายระยะยาวในการผลักดันให้ไทยก้าวสู่เวทีโลกในฐานะ “First Asian” เพื่อสร้างอนาคตที่ดีให้คนรุ่นต่อไป

ช่วงท้าย นายปกรณ์เชิญผู้บริหารหน่วยงานรัฐ ผู้แทนภาคเอกชน ภาคประชาสังคม และภาคส่วนที่เกี่ยวข้องร่วมขับเคลื่อนโครงการ ก่อนประกาศเปิดโครงการภายใต้แนวคิด “มองให้ไกล เปลี่ยนให้ทัน สร้างรัฐโปร่งใส เพื่อประชาชนและประเทศไทย”

หลังพิธีเปิดมีการนำเสนอและแลกเปลี่ยนแนวทางพัฒนาระบบราชการระหว่างภาครัฐกับภาคเอกชน นางสาวอ้อนฟ้า เวชชาชีวะ เลขาธิการ ก.พ.ร. นำเสนอหัวข้อ “มองให้ไกล: ออกแบบรัฐให้โปร่งใสตั้งแต่ต้นทาง” นายพันธ์ทอง ลอยกุลนันท์ อธิบดีกรมศุลกากร นำเสนอหัวข้อ “เปลี่ยนให้ทัน: เมื่อบริการรัฐต้องง่าย โปร่งใส ไร้รอยต่อ” และ ดร.พจน์ อร่ามวัฒนานนท์ ประธานกรรมการหอการค้าไทยและสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย นำเสนอหัวข้อ “สร้างความเชื่อมั่น: เสียงสะท้อนภาคเอกชน รัฐแบบไหนที่ภาคธุรกิจอยากได้”