ศิลปินไอดอล
AKB48 ครบรอบ 20 ปี ย้อนรอยตำนานไอดอลจากอากิฮาบาระสู่ต้นแบบวงน้องสาวทั่วเอเชีย
สำนักข่าวบริคอินโฟ – วงไอดอลชื่อดังจากประเทศญี่ปุ่น AKB48 (เอเคบีโฟร์ตีเอต) เดินทางมาถึงวาระครบรอบ 20 ปีอย่างเป็นทางการในเดือนนี้ (ธันวาคม) จากจุดเริ่มต้นการออดิชันที่มีผู้สมัครเกือบ 8,000 คน สู่การคัดเลือกเหลือเพียงสมาชิกชุดแรกไม่กี่สิบคน เพื่อสร้างปรากฏการณ์ “ไอดอลที่คุณสามารถพบได้” จนกลายเป็นโมเดลธุรกิจบันเทิงที่ประสบความสำเร็จสูงสุดในญี่ปุ่นและขยายฐานแฟนคลับผ่านวงน้องสาวไปทั่วเอเชียรวมถึงประเทศไทย
ย้อนกลับไปในช่วงเดือนกรกฎาคม ปี 2005 โปรดิวเซอร์ชื่อดัง Yasushi Akimoto (ยาซูชิ อากิโมโตะ) ได้ริเริ่มโครงการออดิชันเพื่อค้นหาเกิร์ลกรุ๊ปแนวใหม่ที่มีฐานการแสดงประจำอยู่ที่เธียเตอร์ จากจำนวนผู้สมัครทั้งหมด 7,924 คน มีผู้ผ่านการคัดเลือกเอกสารและรอบสัมภาษณ์อย่างเข้มข้นจนเหลือสมาชิกตัวจริงเพียง 24 คน สมาชิกเหล่านี้ได้ผ่านการฝึกฝนเป็นเวลาหนึ่งเดือนเต็ม ก่อนที่ AKB48 Theater จะเปิดทำการแสดงรอบปฐมฤกษ์ในวันที่ 8 ธันวาคม ปีเดียวกัน ด้วยสมาชิกที่ขึ้นแสดงจริงเพียง 20 คน ซึ่งต่อมาถูกขนานนามว่า Team A นำโดยสมาชิกรุ่นก่อตั้งที่มีชื่อเสียง อาทิ Maeda Atsuko (มาเอดะ อัตสึโกะ), Takahashi Minami (ทากาฮาชิ มินามิ) และ Itano Tomomi (อิตาโนะ โทโมมิ)
หัวใจสำคัญที่ทำให้ AKB48 แตกต่างจากศิลปินทั่วไปคือแนวคิด “ไอดอลที่คุณสามารถพบได้” (Idols you can meet) โดยทางวงมีโรงละครตั้งอยู่ที่ย่านอากิฮาบาระ กรุงโตเกียว ซึ่งเปิดให้สมาชิกผลัดเปลี่ยนกันขึ้นแสดงได้ทุกวัน ต่างจากเกิร์ลกรุ๊ปอื่นที่จะพบเจอได้เฉพาะในคอนเสิร์ตใหญ่หรือรายการโทรทัศน์
นอกจากนี้ยังมีการจัดกิจกรรม “งานจับมือ” เพื่อลดช่องว่างระหว่างศิลปินและแฟนคลับ ด้วยจำนวนสมาชิกที่เพิ่มขึ้นจนเกิน 100 คน จึงมีการแบ่งระบบทีม ได้แก่ Team A (ตัวแทนความเป็นอิสระ), Team K (ตัวแทนความแข็งแกร่ง) และ Team B (ตัวแทนความน่ารัก) รวมถึงระบบ “เค็งคิวเซย์” หรือเด็กฝึกหัด เพื่อรองรับการหมุนเวียนและทดแทนสมาชิกที่จบการศึกษา
ในแง่ความสำเร็จทางธุรกิจ AKB48 ได้รับการยกย่องว่าเป็นปรากฏการณ์ทางสังคมของญี่ปุ่น ด้วยสถิติยอดขายซิงเกิลรวมกว่า 50 ล้านชุด และยอดขายอัลบั้มกว่า 6 ล้านชุด โดยเคยสร้างสถิติซิงเกิลอันดับ 1 บนชาร์ตออริคอนติดต่อกันถึง 35 ซิงเกิล เพลงที่มียอดขายสูงสุดคือ “Tsubasa wa Iranai” ที่ทำยอดขายกว่า 2.5 ล้านชุดในปี 2016 นอกจากนี้เพลงฮิตอย่าง Heavy Rotation และ Beginner ยังเป็นผลงานที่สร้างชื่อเสียงในวงกว้าง โดยรายได้ของวงในปี 2012 เคยพุ่งสูงถึงกว่า 7,000 ล้านบาท สะท้อนถึงความแข็งแกร่งของโมเดลธุรกิจนี้
จากความสำเร็จในญี่ปุ่น โมเดล 48 Group ได้ถูกนำไปขยายผลสร้าง “วงน้องสาว” ทั้งในและต่างประเทศ ในญี่ปุ่นมีการก่อตั้งวง SKE48 (นาโงยะ), NMB48 (โอซาก้า), HKT48 (ฟุกุโอกะ), NGT48 (นีงาตะ) และ STU48 ที่มีโรงละครบนเรือ สำหรับตลาดต่างประเทศได้เริ่มจากการก่อตั้ง JKT48 ที่อินโดนีเซีย ก่อนจะขยายมายังประเทศไทยในชื่อ BNK48 (บีเอ็นเคโฟร์ตีเอต) รวมถึงการประกาศตั้งวงในฟิลิปปินส์ (MNL48), ไต้หวัน (TPE48) และอินเดีย (MUM48) ซึ่งเป็นการตอกย้ำถึงอิทธิพลของวัฒนธรรมไอดอลญี่ปุ่นที่แผ่ขยายไปทั่วภูมิภาคเอเชีย
ระยะเวลาการก่อตั้งวงน้องสาว 48GROUP
| ปีก่อตั้ง (ค.ศ.) | ชื่อ | ฐานที่ตั้ง | ประเทศ | หมายเหตุ |
|---|---|---|---|---|
| 2008 | เอสเคอีโฟร์ตีเอต (SKE48) | ซากาเอะ, นาโกย่า | ญี่ปุ่น | |
| เอสดีเอ็นโฟร์ตีเอต (SDN48) | อากิฮาบาระ, โตเกียว | ญี่ปุ่น | ปิดตัวแล้ว | |
| 2011 | เอ็นเอ็มบีโฟร์ตีเอต (NMB48) | นัมบะ, โอซากะ | ญี่ปุ่น | |
| เอชเคทีโฟร์ตีเอต (HKT48) | ฮากาตะ, ฟูกูโอกะ | ญี่ปุ่น | ||
| เจเคทีโฟร์ตีเอต (JKT48) | จาการ์ต้า | อินโดนีเซีย | วงน้องสาวต่างประเทศวงแรก | |
| ทีพีอีโฟร์ตีเอต (TPE48) | ไทเป | ไต้หวัน | โปรเจกต์ถูกยกเลิก | |
| 2012 | เอสเอ็นเอชโฟร์ตีเอต (SNH48) | เซี่ยงไฮ้ | จีน | ปัจจุบันไม่มีความเกี่ยวข้องกับ 48Group อีก |
| 2013 | เอสพีอาร์โฟร์ตีเอต (SPR48) | ซับโปโร, ฮอกไกโด | ญี่ปุ่น | โปรเจกต์ไม่มีความเคลื่อนไหว |
| 2015 | เอ็นจีทีโฟร์ตีเอต (NGT48) | นีงาตะ, นีงาตะ | ญี่ปุ่น | |
| 2016 | บีเอ็นเคโฟร์ตีเอต (BNK48) | กรุงเทพมหานคร | ไทย | |
| เอสทียูโฟร์ตีเอต (STU48) | เซโตอูจิ | ญี่ปุ่น | ||
| เอ็มเอ็นแอลโฟร์ตีเอต (MNL48) | มะนิลา | ฟิลิปปินส์ | ||
| ทีพีอีโฟร์ตีเอต (TPE48) | ไทเป | ไต้หวัน | ถูกเปลี่ยนชื่อและสังกัด | |
| 2017 | เอ็มยูเอ็มโฟร์ตีเอต (MUM48) | มุมไบ | อินเดีย | ถูกเปลี่ยนชื่อ |
| 2018 | เอเคบีโฟร์ตีเอต ทีม เอสเอช (AKB48 Team SH) | เซี่ยงไฮ้ | จีน | แทน SNH48 เดิม |
| เอสจีโอโฟร์ตีเอต (SGO48) | โฮจิมินห์ | เวียดนาม | ปิดตัวแล้ว | |
| เอเคบีโฟร์ตีเอต ทีม ทีพี (AKB48 Team TP) | ไทเป | ไต้หวัน | แทน TPE48 เดิม | |
| 2019 | ซีจีเอ็มโฟร์ตีเอต (CGM48) | เชียงใหม่ | ไทย | วงน้องสาวของ BNK48 |
| เอ็มยูบีโฟร์ตีเอต (MUB48) | มุมไบ | อินเดีย | แทน MUM48 เดิม, ปิดตัวลงเนื่องจากสถานการณ์โควิด-19 | |
| ดีอีแอลโฟร์ตีเอต (DEL48) | เดลี | ปิดตัวลงเนื่องจากสถานการณ์โควิด-19 | ||
| 2024 | เคแอลพีโฟร์ตีเอต (KLP48) | กัวลาลัมเปอร์ | มาเลเซีย |
