Pop Culture & Sub Culture
ผู้ประพันธ์เพลง The Lion King ฟ้องดาวตลก 970 ล้านบาท ปมล้อเลียนคำแปลเพลง Circle of Life
สำนักข่าวบริคอินโฟ – เกิดคดีความฟ้องร้องครั้งใหญ่ในแวดวงบันเทิงระดับโลก เมื่อ เลโบฮัง โมราเก (Lebohang Morake) หรือที่รู้จักในชื่อ เลโบ เอ็ม (Lebo M) ศิลปินและผู้ประพันธ์เพลงชาวแอฟริกาใต้ เจ้าของเสียงร้องเปิดตัวอันเป็นเอกลักษณ์ในเพลง Circle of Life จากภาพยนตร์แอนิเมชันชื่อดัง เดอะ ไลออน คิง (The Lion King) ของค่าย ดิสนีย์ (Disney) ได้ยื่นฟ้อง เลิร์นมอ มวันเยนเยกา (Learnmore Mwanyenyeka) หรือ เลิร์นมอ โจนาซี (Learnmore Jonasi) นักแสดงตลกเดี่ยวไมโครโฟน เป็นจำนวนเงินสูงถึง 27 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 970 ล้านบาท) หลังจากที่ดาวตลกรายนี้ได้นำเนื้อร้องภาษาซูลูไปล้อเลียนและบิดเบือนความหมายในเชิงตลกขบขันจนสร้างความเสียหายต่อภาพลักษณ์ทางวัฒนธรรมและรายได้ลิขสิทธิ์ของเขา
จุดเริ่มต้นของความขัดแย้งเกิดขึ้นเมื่อช่วงเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา ในรายการพอดแคสต์ One54 โดย เลิร์นมอ โจนาซี (Learnmore Jonasi) วัย 32 ปี ได้กล่าวถึงท่อนร้องเปิดตัว “Nants’ingonyama bagithi Baba” ว่าความหมายที่แท้จริงในภาษาอังกฤษคือ “Look, there’s a lion. Oh my god!” (ดูนั่นดิ มีสิงโตตัวนึง โอ้มิกอด) พร้อมทั้งยืนยันกับผู้ดำเนินรายการว่าเป็นความหมายที่ถูกต้องและวิจารณ์ว่าคนทั่วไปกำลังทำลายภาษาของพวกเขา ซึ่งคำพูดดังกล่าวกลายเป็นกระแสไวรัลในโซเชียลมีเดียอย่างรวดเร็ว รวมถึงมีการนำมุกนี้ไปใช้ในการแสดงเดี่ยวไมโครโฟนที่ ลอสแอนเจลิส (Los Angeles) เมื่อวันที่ 12 มีนาคมที่ผ่านมา ซึ่งในคำฟ้องระบุว่าเขาได้รับเสียงปรบมืออย่างกึกก้องจากการนำประเด็นนี้มาล้อเลียน
ทางด้าน เลโบ เอ็ม (Lebo M) ผู้ชนะรางวัล แกรมมี อวอร์ด (Grammy Award) ได้ยื่นฟ้องต่อศาลรัฐบาลกลางในลอสแอนเจลิส โดยระบุว่าการกระทำของโจนาซีเป็นการเจตนาล้อเลียนความสำคัญทางวัฒนธรรมด้วยการเลียนแบบที่เกินจริง และนำเสนอการแปลที่ผิดเพี้ยนในฐานะข้อเท็จจริง ไม่ใช่การแสดงตลก ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อความสัมพันธ์ทางธุรกิจกับ วอลต์ ดิสนีย์ (Walt Disney) และรายได้จากค่าลิขสิทธิ์ของเขา โดยคำฟ้องระบุว่า “การลดทอนความหมายเหลือเพียง ‘ดูสิงโตนั่นสิ’ ไม่ใช่การแปลแบบง่าย แต่มันคือการบิดเบือนที่จงใจทำให้ดูไร้ค่า เป็นมุกตลกที่น่ารังเกียจเพื่อหวังผลกำไรส่วนตัวและทำลายงานศิลปะของ เลโบ เอ็ม”
สำหรับข้อมูลทางวิชาการและตามหลักการของ ดิสนีย์ (Disney) คำร้องที่ว่า “Nants’ingonyama bagithi Baba” มีความหมายที่แท้จริงคือ “ทรงพระเจริญ องค์กษัตริย์ พวกเราทั้งหลายขอนอบน้อมต่อหน้าพระพักตร์พระราชา” ส่วนประโยคถัดมา “Hay! baba, sizongqoba” หมายถึง “ด้วยพระบารมีของพระองค์ พวกเราจะได้รับชัยชนะ” ทนายความของโมราเกยอมรับว่าคำว่า “ingonyama” แปลตรงตัวว่าสิงโตได้จริง แต่ในบริบทของเพลงนี้ถูกใช้เป็นอุปมานิทัศน์ถึงสถาบันกษัตริย์และประเพณีของชาวแอฟริกาใต้ ซึ่งการนำไปล้อเลียนจึงถือเป็นการละเมิดคุณค่าทางศิลปะอย่างรุนแรง
ขณะที่ เลิร์นมอ โจนาซี (Learnmore Jonasi) ได้โพสต์ผ่าน อินสตาแกรม (Instagram) ชี้แจงว่าตนเองเป็นแฟนคลับของโมราเก และมองว่าตลกคือช่องทางในการเริ่มบทสนทนาเพื่อการศึกษา อย่างไรก็ตาม เขาได้ยกเลิกข้อเสนอที่จะทำวิดีโออธิบายความหมายร่วมกับศิลปินรุ่นใหญ่ หลังจากที่ทั้งคู่มีการโต้ตอบผ่านข้อความและถูกโมราเกตำหนิว่าเป็นพวก “เกลียดชังเผ่าพันธุ์ตัวเอง” (self-hating) นอกจากนี้โจนาซียังเคยตั้งข้อสังเกตในรายการว่า เดอะ ไลออน คิง (The Lion King) มักทำกำไรจากการเล่าเรื่องแอฟริกาในมุมมองที่เรียบง่ายเกินไปสำหรับผู้ชมที่ไม่ใช่ชาวแอฟริกัน เช่น การให้สิงโตพูดสำเนียงอเมริกันแต่ให้ลิงมีสำเนียงแอฟริกา
ทั้งนี้ เลโบ เอ็ม (Lebo M) เรียกร้องค่าเสียหายจากการสูญเสียรายได้จริงเป็นจำนวน 20 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 720 ล้านบาท) และค่าเสียหายเชิงลงโทษอีก 7 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 250 ล้านบาท) โดยยืนยันว่าคำพูดของโจนาซีไม่ควรได้รับความคุ้มครองตามการแก้ไขรัฐธรรมนูญครั้งที่ 1 (First Amendment) ในฐานะการล้อเลียนหรือเสียดสี เนื่องจากเป็นการบิดเบือนข้อเท็จจริงทางวัฒนธรรมอย่างจงใจ และเตรียมเข้าสู่กระบวนการพิจารณาคดีโดยคณะลูกขุนต่อไป
