สธ. ผนึกกำลัง สสส. ประกาศแนวทางรักษาโรค EVALI รับมือวิกฤตบุหรี่ไฟฟ้าทำเด็กไทยป่วยปอดอักเสบพุ่ง

สำนักข่าวบริคอินโฟ – กระทรวงสาธารณสุขร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ประกาศแนวทางปฏิบัติการวินิจฉัยและดูแลรักษาผู้ป่วยโรคปอดอักเสบรุนแรงเฉียบพลันหรือโรค EVALI เป็นครั้งแรกของประเทศไทย เพื่อสร้างมาตรฐานการรักษาและระบบเฝ้าระวังโรค หลังพบสถิติเด็กและเยาวชนไทยสูบบุหรี่ไฟฟ้าเพิ่มสูงขึ้นอย่างก้าวกระโดด โดยเฉพาะในกลุ่มวัยรุ่นหญิงที่พุ่งสูงถึง 3.1 เท่า พร้อมเร่งรวบรวมฐานข้อมูลผู้ป่วยเพื่อนำไปกำหนดนโยบายแก้ไขปัญหาและปกป้องสุขภาพของประชาชนอย่างเร่งด่วน

เมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม 2569 ณ อาคารมหิตลาธิเบศร กระทรวงสาธารณสุข (สธ.) มีการจัดเสวนาวิกฤต EVALI ภัยเงียบจากบุหรี่ไฟฟ้า พร้อมประกาศแนวทางระดับประเทศ โดยนายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข กล่าวว่า ปัจจุบันมีคนไทยสูบบุหรี่ไฟฟ้าเกือบ 1 ล้านคน แต่ระบบรายงานผู้ป่วยโรคปอดอักเสบรุนแรงเฉียบพลัน หรือ EVALI ยังมีความซับซ้อน ทำให้ตัวเลขในระบบมีน้อย ทั้งที่ในทางปฏิบัติบุคลากรทางการแพทย์พบผู้ป่วยมีอาการหายใจล้มเหลวอยู่เป็นระยะ ซึ่งหากวินิจฉัยล่าช้าจะมีโอกาสเสียชีวิตสูงถึงร้อยละ 10 ทาง สธ. จึงได้ประกาศนโยบายขอความร่วมมือสถานพยาบาลทุกระดับให้ตื่นตัว คัดกรอง วินิจฉัย และรายงานผู้ป่วยเข้าสู่ระบบเฝ้าระวังโรคของกรมควบคุมโรคอย่างเป็นระบบ เพื่อให้ได้ข้อมูลเชิงประจักษ์ในการกำหนดนโยบายอย่างแม่นยำ

ด้าน นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เปิดเผยข้อมูลการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยครั้งที่ 7 ว่า เยาวชนอายุ 10-14 ปี เคยสูบบุหรี่ไฟฟ้าถึงร้อยละ 7.1 และกลายเป็นผู้สูบประจำร้อยละ 1.6 ขณะที่วัยรุ่นอายุ 15-29 ปี มีแนวโน้มสูบเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 3.6 เป็นร้อยละ 8.4 ภายใน 5 ปี โดยวัยรุ่นหญิงมีอัตราการสูบเพิ่มขึ้น 3.1 เท่า พื้นที่กรุงเทพมหานครและภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีการระบาดสูงสุด ที่น่ากังวลคือเด็กอายุ 6-14 ปี มากถึงร้อยละ 57.6 ได้รับควันบุหรี่มือสองจากพื้นที่สาธารณะและในบ้าน ซึ่งที่ผ่านมาประเทศไทยพบผู้ป่วย EVALI อย่างไม่เป็นทางการแล้ว 17 ราย เกินครึ่งอายุต่ำกว่า 15 ปี สสส. จึงได้พัฒนาเว็บแอปพลิเคชันเตือนภัยบุหรี่ไฟฟ้าเพื่อเป็นสื่อกลางออนไลน์ในการสร้างความตระหนักรู้ให้แก่เด็กและเยาวชนอายุ 4-18 ปี

ขณะที่ รศ.นพ.สุทัศน์ รุ่งเรืองหิรัญญา นายกสมาคมเวชบำบัดวิกฤตแห่งประเทศไทย ระบุว่า แนวทางปฏิบัตินี้จะช่วยให้แพทย์ทั่วประเทศมีมาตรฐานการวินิจฉัยที่เป็นระบบเดียวกัน สามารถตรวจพบโรคได้เร็วเพื่อลดอัตราการเสียชีวิต พร้อมกำหนดให้ EVALI เป็นโรคที่ต้องรายงานเข้าระบบเฝ้าระวังทันที สอดคล้องกับ รศ.นพ.กมล แก้วกิติณรงค์ นายกสมาคมอุรเวชช์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ที่ย้ำว่า ภาวะปอดอักเสบจากบุหรี่ไฟฟ้าเป็นหลักฐานเชิงประจักษ์ที่หักล้างความเชื่อผิด ๆ ที่ว่าบุหรี่ไฟฟ้าปลอดภัยกว่าบุหรี่มวน เพราะโรคนี้พบเฉพาะในผู้ที่สูบบุหรี่ไฟฟ้าเท่านั้น จึงเป็นการตอกย้ำว่าผลิตภัณฑ์ยาสูบทุกชนิดล้วนไม่ปลอดภัยต่อสุขภาพ