สธ. เปิดเวทีถกวิกฤตเชื้อดื้อยา ชี้คนไทยตายปีละ 3.8 หมื่นคน เดินหน้ายุทธศาสตร์ 10 ปี One Health สกัดภัยเงียบ

สำนักข่าวบริคอินโฟ – กระทรวงสาธารณสุข (สธ.) เผยวิกฤต เชื้อดื้อยา คร่าชีวิตประชากรโลก 1.27 ล้านคนต่อปี และอาจพุ่งสูงถึง 39 ล้านคนในอีก 5 ปีข้างหน้าหากไร้มาตรการรับมือ ขณะที่ประเทศไทยพบผู้เสียชีวิตสูงถึงปีละ 3.8 หมื่นคน ล่าสุด สธ. จับมือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเดินหน้าแผนยุทธศาสตร์ 10 ปี ภายใต้กรอบการทำงาน One Health หรือ สุขภาพหนึ่งเดียว เพื่อสกัดภัยเงียบด้านสาธารณสุข พร้อมเร่งสร้างความเข้าใจที่ถูกต้อง หลังพบคนไทยกว่าครึ่งยังใช้ ยาปฏิชีวนะ ผิดประเภทในกลุ่มอาการหวัด ท้องเสีย และแผลฉีกขาด ซึ่งเสี่ยงต่อการเกิดภาวะเชื้อปรับตัวเร็วกว่ายาและทำให้ยามีประสิทธิภาพลดลง

นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข เป็นประธานเปิดการประชุมสัมมนาระดับชาติ เรื่อง การดื้อยาต้านจุลชีพ ครั้งที่ 5 ภายใต้หัวข้อ “One Health, One Future: Act Now on AMR” โดยมีผู้แทนจากกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม องค์การอนามัยโลก (WHO) สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) และเครือข่ายกว่า 30 องค์กรเข้าร่วม นายพัฒนากล่าวว่า ปัญหา เชื้อดื้อยาต้านจุลชีพ เป็นภัยเงียบที่ผลกระทบเกิดขึ้นจริงในชีวิตประจำวัน การใช้ ยาปฏิชีวนะ หรือยาต้านไวรัสที่ไม่เป็นไปตามคำแนะนำของแพทย์ จะทำให้เชื้อโรคเกิดการปรับตัวและดื้อยาในที่สุด ซึ่งมีความเสี่ยงที่การพัฒนายาใหม่จะทำได้ไม่ทันกับการปรับตัวของเชื้อโรค ดังนั้นจึงไม่ควรใช้ยาเกินความจำเป็น รวมถึงต้องควบคุมการใช้ยาในสัตว์ที่อาจส่งผลกระทบต่อของเสียในระบบบำบัดที่ไหลลงสู่สิ่งแวดล้อม โดยต้องมองภาพรวมผ่านกรอบการทำงานแบบ One Health ที่ครอบคลุมทั้งคน สัตว์ อาหาร และสิ่งแวดล้อม

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขกล่าวเพิ่มเติมว่า การแก้ไขปัญหา เชื้อดื้อยา ไม่ควรถูกมองว่าเป็นภาระแต่คือการลงทุนของประเทศที่จะช่วยลดค่าใช้จ่าย เพิ่มประสิทธิภาพระบบสาธารณสุข และยกระดับสินค้าเกษตรและอาหาร ในวาระครบรอบ 10 ปีของการทำงานด้านนี้ ประเทศไทยได้เตรียมจัดทำกรอบการดำเนินการ 10 ปี เพื่อให้สอดคล้องกับแผนปฏิบัติการระดับโลกปี 2026-2036 ขององค์การอนามัยโลก (WHO) ที่เพิ่งได้รับการรับรองเมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา โดยมีเป้าหมายเพื่อลดการเสียชีวิตจาก เชื้อดื้อยาต้านจุลชีพ ลงร้อยละ 10 ภายในปี 2573 ซึ่งการประชุมครั้งนี้มุ่งเน้นการหารือเพื่อเติมเต็มการทำงานในส่วนที่ยังต้องเน้นย้ำเพิ่มเติม

ด้าน นพ.เอกชัย เพียรศรีวัชรา รองปลัดกระทรวงสาธารณสุข เปิดเผยว่า ปัญหา การดื้อยาต้านจุลชีพ เป็นหนึ่งในภัยคุกคามสำคัญที่สร้างความสูญเสียทางเศรษฐกิจให้ประเทศไทยมากกว่า 4 หมื่นล้านบาทต่อปี ที่ผ่านมา สธ. ได้ขับเคลื่อนตามแนวทาง One Health ร่วมกับภาคีเครือข่ายมาอย่างต่อเนื่อง ซึ่งส่งผลให้อุบัติการณ์การติด เชื้อดื้อยา ในกระแสเลือดลดลงถึงร้อยละ 11 เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า อย่างไรก็ตาม การจะแก้ปัญหาได้อย่างยั่งยืนยังคงต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในการสร้างความตระหนักรู้และเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ยาต้านจุลชีพอย่างเหมาะสม

ขณะที่ นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ระบุว่า สสส. ได้ร่วมขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การส่งเสริมความรอบรู้ด้าน การดื้อยาต้านจุลชีพ แก่ประชาชน โดยข้อมูลจากการสำรวจสุขภาพคนไทยปี 2567-2568 พบว่าคนไทยอายุ 20 ปีขึ้นไปยังมีการใช้ ยาปฏิชีวนะ เกินความจำเป็นและไม่สมเหตุสมผล โดยใช้ในอาการหวัดร้อยละ 57.2 อาการท้องเสียเฉียบพลันร้อยละ 49.8 และแผลฉีกขาดร้อยละ 34.9 ซึ่งกลุ่มอาการเหล่านี้ไม่มีความจำเป็นต้องใช้ยาและเป็นปัจจัยหลักนำไปสู่การดื้อยา สสส. จึงเร่งส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพ หรือ Health Literacy ในการใช้ยาอย่างสมเหตุผล ผ่านการออกแบบชุดความรู้และสื่อรณรงค์ที่เหมาะสมกับแต่ละช่วงวัย โดยเฉพาะกลุ่มคนวัยทำงาน ผู้สูงอายุ เกษตรกร และบุคลากรทางการแพทย์ เพื่อนำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ ยาปฏิชีวนะ ที่ถูกต้องและปลอดภัยต่อไป