จักรยานไฟฟ้า: Gadget เพื่อความสะดวกสบาย หรืออันตรายใกล้ตัว? ชวนหาคำตอบจาก อ. วิศวะจุฬาฯ

สำนักข่าวบริคอินโฟ – ในยุคที่เทคโนโลยีเข้ามามีบทบาทในชีวิตประจำวันมากขึ้น “Gadget” หรืออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ล้ำสมัย ได้รับการพัฒนาขึ้นเพื่อตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคในหลากหลายด้าน ไม่ว่าจะเป็นการเพิ่มความสะดวกสบายในการใช้ชีวิตประจำวัน ช่วยให้การทำงานรวดเร็วและแม่นยำยิ่งขึ้น หรือแม้กระทั่งตอบสนองความบันเทิง

แต่เหรียญย่อมมีสองด้านเสมอ Gadget ถึงแม้จะมีประโยชน์มากมาย แต่หากขาดความระมัดระวังก็อาจก่อให้เกิดอันตรายได้เช่นกัน ดังเช่นกรณีล่าสุดที่เกิดเหตุแบตเตอรี่ของจักรยานไฟฟ้าระเบิดจนเกิดไฟลุกไหม้ที่พักอาศัยและมีผู้เสียชีวิต ซึ่งก่อให้เกิดความกังวลในเรื่องความปลอดภัยและวิธีการป้องกัน

อ.ดร.อัศวิน สาลี ภาควิชาวิศวกรรมเครื่องกล คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ให้ความเห็นเกี่ยวกับกรณีดังกล่าวว่า “อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์อย่าง Gadget นี้ส่วนใหญ่จะเกิดปัญหาขึ้นกับส่วนของแบตเตอรี่ ที่เป็นแหล่งพลังงานหลักของอุปกรณ์ ซึ่งสามารถก่อให้เกิดพลังงานความร้อนสูงจนลุกไหม้เป็นเปลวไฟได้หากใช้งานและดูแลรักษาได้ไม่ถูกต้อง”

ความปลอดภัยในการใช้งาน Gadget สามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ช่วงหลัก ๆ คือ

• ช่วง “ก่อน” การซื้อ

ผู้บริโภคควรพิจารณาเรื่องความปลอดภัยตั้งแต่ขั้นตอนนี้ โดยนอกจากข้อมูลของสินค้าแล้ว ยังต้องคำนึงถึง “คุณภาพ” ที่ได้มาตรฐาน โดยมาตรฐานขั้นพื้นฐานที่สามารถช่วยบ่งชี้ได้คือ “มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม” หรือ มอก. ที่ออกโดยสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) ซึ่งผู้บริโภคควรตรวจสอบเพิ่มเติมว่าหมายเลขทะเบียน มอก. ตรงกับสินค้าหรือไม่ เพื่อป้องกันการลักลอบใช้ตรา มอก. ปลอม

โดยสามารถตรวจสอบได้ผ่านเว็บไซต์ของ สมอ. โดยตรง อีกสิ่งสำคัญคือการซื้อสินค้าจากผู้ผลิตและแหล่งซื้อขายที่เชื่อถือได้เท่านั้น เพื่อให้ได้สินค้าที่ปลอดภัย ของแท้ และมีความรับผิดชอบต่อสินค้าในระดับที่ไว้วางใจได้

• ช่วง “หลัง” การซื้อ

เมื่อตัดสินใจซื้ออุปกรณ์ที่มีมาตรฐานความปลอดภัยและเป็นของแท้จากแหล่งซื้อขายที่เชื่อถือได้แล้ว ก็จะเป็นขั้นตอนของการใช้งานและการดูแลเก็บรักษาอย่างถูกต้อง Gadget ทุกชิ้นถูกพัฒนามาเพื่อรองรับการใช้งานบางสิ่งบางอย่าง การใช้งานที่ไม่ถูกกับงานหรือการใช้งานผิดวิธีนอกจากจะไม่ก่อให้เกิดประโยชน์แล้วยังอาจก่อให้เกิดความเสียหายต่ออุปกรณ์และอาจส่งผลถึงความปลอดภัย ดังนั้นการศึกษาวิธีการใช้งานที่ถูกต้องอย่างเคร่งครัดจึงเป็นสิ่งจำเป็น

ในเรื่องการดูแล บำรุงรักษา ควรหมั่นตรวจสภาพความพร้อมของอุปกรณ์อย่างสม่ำเสมอ สามารถทำได้ทั้งการสังเกตจากภายนอก เช่น อุปกรณ์มีรอยขีดข่วน มีรอยการกระแทก การบิดงอเสียรูปทรง แบตเตอรี่บวม บุบ มีของเหลวรั่วไหล หรือสังเกตจากความผิดปกติในการใช้งาน เช่น อุปกรณ์ทำงานไม่ปกติ การชาร์จไฟนานผิดปกติ แบตเตอรี่ร้อนจัด สิ่งเหล่านี้จะช่วยให้เราสามารถตรวจสอบความผิดปกติของอุปกรณ์ได้ในเบื้องต้น เพื่อลดอุบัติเหตุระหว่างการใช้งาน

นอกจากนี้การเก็บอุปกรณ์และการบำรุงรักษาอย่างถูกต้องก็เป็นสิ่งจำเป็น โดยปัจจัยที่ควรคำนึงถึงเป็นอันดับต้น ๆ คือพื้นที่ในการเก็บอุปกรณ์ Gadget ที่มีแหล่งพลังงานคือแบตเตอรี่ ซึ่งมีความเสี่ยงเรื่องปัญหาความร้อนจากการใช้งาน การชาร์จพลังงานไฟฟ้า และความเสื่อมของแบตเตอรี่

ดังนั้น ผู้ใช้ควรหลีกเลี่ยงการชาร์จพลังงานเมื่อแบตเตอรี่ยังมีความร้อนจากการใช้งานอยู่ และควรเก็บอุปกรณ์ไว้นอกอาคารในพื้นที่ที่มีอากาศถ่ายเทสะดวก ไม่กักเก็บความร้อน ควรจัดเก็บให้ห่างไกลจากวัตถุไวไฟ และควรอยู่ภายนอกตัวอาคารที่แยกส่วนเฉพาะสำหรับอุปกรณ์นี้เท่านั้น และพื้นที่ดังกล่าวไม่ควรกีดขวางเส้นทางในการอพยพในกรณีเกิดเหตุไม่คาดคิด

อุปกรณ์สมัยใหม่หลายชนิดคำนึงถึงความปลอดภัยเรื่องความร้อนของแบตเตอรี่ด้วยการเสริมระบบการระบายความร้อน ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงได้ แต่ผู้ใช้เองก็ยังคงต้องหมั่นตรวจสอบและบำรุงรักษาอุปกรณ์อย่างสม่ำเสมอ

ข้อควรปฏิบัติเมื่อเกิดเหตุผิดปกติหรือพบเจอสัญญาณที่บ่งชี้ว่าเกิดปัญหา

สิ่งแรกที่ต้องทำคือหยุดใช้งานในทันที ถ้าเป็นไปได้ควรถอดปลั๊กออก หรือถอดแหล่งพลังงานของอุปกรณ์ออก (Isolate) ในบางครั้งหากปัญหาเกิดจากแบตเตอรี่ จะพบว่าแบตเตอรี่จะมีความร้อนสูงผิดปกติ การตรวจสอบเบื้องต้นอาจใช้อุปกรณ์วัดอุณหภูมิอย่างปืนอินฟาเรด หรือการใช้มือวัดโดยไม่สัมผัสโดยตรง และควรสวมถุงมือป้องกันไฟรั่วร่วมด้วย นอกจากนี้ยังควรติดต่อปรึกษากับเจ้าหน้าที่ผู้เชี่ยวชาญเพื่อขอรับคำแนะนำในการรับมือสถานการณ์ที่เกิดขึ้นทันที

การรับมือกับเหตุการณ์ที่ไม่คาดฝัน

หากเหตุเกิดขึ้นแล้ว การควบคุมสถานการณ์ที่เกิดขึ้นอย่างทันท่วงทีและถูกวิธีจะสามารถลดความเสียหายได้ เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่แล้วจะมาจากปัญหาของแบตเตอรี่ที่เกิดความร้อนจนเกิดระเบิดหรือเปลวไฟขึ้น สิ่งที่สามารถเตรียมพร้อมไว้คือการเตรียมแหล่งน้ำไว้ เพราะเปลวไฟที่เกิดจากแบตเตอรี่จะไม่ดับจนกว่าเชื้อเพลิงจะถูกไหม้จนหมด และไม่สามารถดับได้ด้วยถังดับเพลิง ดังนั้นการเตรียมแหล่งน้ำเอาไว้ใช้เพื่อลดความรุนแรงและพื้นที่ของเปลวไฟไม่ให้ลุกลามเป็นวงกว้างจนกว่าเชื้อเพลิงจะหมด