ศปอท. ยกเลิกระบบบัญชีม้า 5 สี รวมศูนย์ฐานข้อมูลมิจฉาชีพระบบเดียว มีผลบังคับใช้หลังประกาศ 30 วัน

สำนักข่าวบริคอินโฟ – ศูนย์ปฏิบัติการเพื่อป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี หรือ ศปอท. ออกประกาศหลักเกณฑ์ใหม่ว่าด้วยการประกาศและเพิกถอนรายชื่อบุคคลที่เกี่ยวข้องกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. 2569 เพื่อยกเลิกระบบการคัดกรอง บัญชีม้า แบบเดิมที่แบ่งออกเป็น 5 สี โดยเปลี่ยนมาใช้ ระบบบัญชีเดียว ผ่านฐานข้อมูลกลางชุดเดียว ซึ่งจะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการอายัดบัญชีของคนร้ายได้อย่างรวดเร็ว พร้อมกำหนดมาตรการเพิกถอนรายชื่อเพื่อคุ้มครองผู้บริสุทธิ์อย่างเป็นธรรม

เดิมทีการจำแนกบัญชีม้าจะแบ่งตามระดับความเสี่ยง 5 ขั้น ได้แก่ ม้าน้ำตาลอ่อน ม้าน้ำตาลเข้ม ม้าเทาอ่อน ม้าเทาเข้ม และม้าดำ ภายใต้การกำกับดูแลของหน่วยงานที่แยกจากกันอย่างธนาคารแห่งประเทศไทย สถาบันการเงิน สำนักงานตำรวจแห่งชาติ และสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) ทำให้ข้อมูลไม่เชื่อมโยงกันแบบเรียลไทม์ ส่งผลให้การสกัดกั้นเส้นทางการเงินของคนร้ายล่าช้า และเกิดกรณีประชาชนผู้บริสุทธิ์ถูกระงับบัญชีโดยไม่ทราบสาเหตุและต้องติดต่อหลายหน่วยงานเพื่อขอปลดล็อก การรวมศูนย์ข้อมูลไว้ที่ ศปอท. ตามอำนาจของพระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. 2566 และที่แก้ไขเพิ่มเติม จึงมีขึ้นเพื่อลดความซ้ำซ้อน โดยประกาศฉบับใหม่นี้มีผลบังคับใช้เมื่อพ้นกำหนด 30 วันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา

เกณฑ์การบรรจุบุคคลเข้าสู่ระบบตามข้อ 7 ระบุไว้ 3 กรณี ประกอบด้วย เป็นบุคคลที่มีความเสี่ยงสูงตามกฎหมายฟอกเงินในความผิดเกี่ยวกับ อาชญากรรมทางเทคโนโลยี เป็นบุคคลที่ถูกระงับธุรกรรมตามพระราชกำหนดฯ และมีพฤติกรรมผิดปกติ หรือเป็นบุคคลที่มีพฤติการณ์ตามที่ ศปอท. กำหนดเพิ่มเติม ขณะเดียวกันตามข้อ 8 ได้วางหลักเกณฑ์การเพิกถอนรายชื่อออกจากระบบทันที หากพบข้อเท็จจริงว่าบุคคลดังกล่าวไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการกระทำความผิด ไม่เกี่ยวข้องกับขั้นตอนการคืนเงิน หรือมีเหตุจำเป็นเร่งด่วนเพื่อป้องกันความเสียหายร้ายแรงต่อผู้บริสุทธิ์

นอกจากนี้ ประกาศฉบับใหม่ยังกำหนดอายุของรายชื่อในระบบไว้เป็นเวลา 3 ปีนับจากวันที่บันทึกข้อมูล โดยสามารถพิจารณาต่ออายุได้คราวละไม่เกิน 3 ปีเฉพาะกรณีที่ยังมีพฤติการณ์ผิดปกติต่อเนื่อง ซึ่งต้องดำเนินการทบทวนข้อเท็จจริงล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 90 วันก่อนครบกำหนด สำหรับบัญชีที่เคยถูกจัดเป็นม้าเทาเข้มและม้าเทาอ่อนในระบบเดิม บทเฉพาะกาลกำหนดให้โอนย้ายเข้าสู่เกณฑ์ใหม่โดยอัตโนมัติและเริ่มนับอายุ 3 ปีใหม่นับจากวันที่นำเข้า เพื่อให้ฐานข้อมูลมีความเป็นเอกภาพและป้องกันปัญหาชื่อตกค้าง

ด้านกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม หรือ กระทรวงดีอี แนะนำให้ประชาชนระมัดระวังการตกเป็นเครื่องมือของกลุ่มมิจฉาชีพ โดยไม่ให้ผู้อื่นยืมหรือรับจ้างเปิดบัญชีธนาคาร รวมถึงตรวจสอบความน่าเชื่อถืออย่างรอบคอบก่อนทำธุรกรรมทางการเงินหรือโอนเงินตามคำชักชวนลงทุน ทั้งนี้ หากประชาชนได้รับความเสียหายหรือตรวจพบธุรกรรมต้องสงสัย สามารถแจ้งเรื่องได้ที่สายด่วน AOC 1441 ตลอด 24 ชั่วโมง เพื่อให้เจ้าหน้าที่ประสานงานระงับเส้นทางการเงินได้อย่างทันท่วงที