FACT-Check
อาจารย์เจษฎาแจงข้อเท็จจริงยืนยันน้ำดื่มแจกตามปั๊มน้ำมันบริโภคได้ ชี้สารเคมีและไอระเหยซึมผ่านขวดได้ยาก
สำนักข่าวบริคอินโฟ – กรณีมีการเผยแพร่ข้อความและคลิปวิดีโอบนสื่อสังคมออนไลน์ เตือนไม่ให้บริโภคน้ำดื่มที่แจกตามสถานีบริการน้ำมัน โดยอ้างว่าขวดพลาสติกมีรูพรุนที่ทำให้สารเคมี ไอน้ำมัน และแบคทีเรียซึมเข้าไปได้ จนอาจก่อให้เกิดสารก่อมะเร็งหรือส่งผลต่ออวัยวะภายในนั้น รศ.ดร.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ อาจารย์ประจำภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ชี้แจงข้อเท็จจริงว่า น้ำดื่มดังกล่าวสามารถนำมาบริโภคได้อย่างปลอดภัยตามปกติ และข้อมูลที่ส่งต่อกันเป็นเนื้อหาที่คลาดเคลื่อนเกินจริง
รศ.ดร.เจษฎา ระบุว่า บรรจุภัณฑ์ขวดน้ำดื่มส่วนใหญ่ผลิตจากพลาสติก PET (Polyethylene Terephthalate) ซึ่งมีโครงสร้างโมเลกุลหนาแน่น แม้จะมีรูพรุนขนาดเล็กตามธรรมชาติประมาณ 2 นาโนเมตร แต่มีขนาดเล็กเกินกว่าที่สารเคมี ไอระเหยน้ำมัน ฝุ่นละออง หรือเชื้อแบคทีเรียจะซึมผ่านได้โดยง่าย อีกทั้งสถานีบริการน้ำมันเป็นพื้นที่เปิดโล่ง อากาศถ่ายเทสะดวก น้ำดื่มที่นำมาแจกจ่ายมีการหมุนเวียนหมดอย่างรวดเร็วในแต่ละวัน โอกาสที่ไอน้ำมันจะปนเปื้อนเข้าไปในขวดจนสะสมถึงระดับที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพจึงแทบเป็นไปไม่ได้ในสภาวะการใช้งานทั่วไป
ส่วนกระแสความกังวลเรื่องการปล่อยสารเคมี เช่น BPA (Bisphenol A) หรือสารก่อมะเร็งเมื่อขวดถูกความร้อนนั้น ผลการทดสอบจากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์และงานวิจัยระดับสากลระบุว่า โครงสร้างของขวดพลาสติก PET มีความเสถียรสูง และต้องใช้อุณหภูมิสูงถึง 60 องศาเซลเซียส ต่อเนื่องยาวนานถึง 11 เดือน จึงจะตรวจพบการหลุดรอดของสารเคมีเกินเกณฑ์มาตรฐาน ซึ่งการจอดรถตากแดดหรือการตั้งขวดน้ำไว้ชั่วคราวไม่สามารถสร้างสภาวะดังกล่าวได้ ข้อมูลที่ระบุว่าน้ำดื่มเหล่านี้ทำให้ฮอร์โมนผิดปกติ มีบุตรยาก หรือตับไตเสียหาย จึงเป็นข้อมูลเกินจริงที่สร้างความตื่นตระหนก
สำหรับประเด็นคำเตือนเรื่องการนำน้ำดื่มไปใช้งานประเภทอื่น รศ.ดร.เจษฎา อธิบายว่า แม้น้ำดื่มบรรจุขวดจะมีความปลอดภัยสำหรับดื่ม แต่ไม่แนะนำให้นำไปชงนมเด็กโดยตรงโดยไม่ต้มสุก หรือนำไปใช้ชะล้างบาดแผลเปิด เนื่องจากบาดแผลควรใช้น้ำเกลือปราศจากเชื้อ ส่วนการชงนมควรใช้น้ำต้มสุกเพื่อกำจัดจุลินทรีย์ที่อาจปนเปื้อนในอากาศ ทั้งนี้ ประชาชนควรจัดเก็บน้ำดื่มไว้ในที่ร่ม หลีกเลี่ยงแสงแดดโดยตรง และหลีกเลี่ยงการเปิดฝาทิ้งไว้เป็นเวลานาน เพื่อป้องกันการสะสมของเชื้อจุลินทรีย์จากปากและน้ำลายของผู้บริโภคเอง
