การเมือง
“อ.เชน” นำทีม อว. ลงพื้นที่แม่สาย ตรวจการปนเปื้อนสารหนูในแม่น้ำสาย พร้อมนำร่องใช้ชุดตรวจ M-Sense
สำนักข่าวบริคอินโฟ – ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ลงพื้นที่อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย เพื่อติดตามสถานการณ์การปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักในแม่น้ำสาย พร้อมนำนวัตกรรมชุดทดสอบภาคสนาม M-Sense จากสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (NSTDA) หรือ สวทช. มาใช้ตรวจวัดคุณภาพน้ำในพื้นที่
เมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน 2569 ศ.ดร.ยศชนัน พร้อมคณะทำงานลงพื้นที่บริเวณสะพานมิตรภาพไทย-เมียนมา แห่งที่ 1 อำเภอแม่สาย เพื่อสำรวจสภาพน้ำในแม่น้ำสายซึ่งมีลักษณะขุ่นแดง และสังเกตการณ์การสาธิตใช้งานชุดทดสอบ M-Sense โดยทีมนักวิจัยจากศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (NANOTEC) สวทช. ชุดทดสอบดังกล่าวประกอบด้วยน้ำยาทดสอบและแผ่นชิปขั้วไฟฟ้าที่เชื่อมต่อกับเครื่องอ่านและโปรแกรมคอมพิวเตอร์ เมื่อนำตัวอย่างน้ำผสมกับน้ำยาแล้วหยดลงบนแผ่นชิป ระบบจะประมวลผลปริมาณสารหนูออกมาเป็นตัวเลขภายใน 3-5 นาที มีต้นทุนการตรวจอยู่ที่ 60 บาทต่อครั้ง ทำให้หน่วยงานท้องถิ่นและเจ้าหน้าที่สาธารณสุขสามารถนำไปใช้คัดกรองและแจ้งเตือนประชาชนได้รวดเร็ว
สำหรับแนวทางการแก้ไขปัญหาระยะยาว ศ.ดร.ยศชนัน เปิดเผยว่า รัฐบาลให้ความสำคัญกับการจัดการปัญหาสารหนูปนเปื้อนข้ามพรมแดน ซึ่งสอดคล้องกับการหารือทวิภาคีระหว่างไทยและจีนที่ผ่านมา ในเชิงวิศวกรรมและสิ่งแวดล้อม ข้อมูลทางวิชาการชี้ว่าสารหนูและโลหะหนักมักปะปนมากับตะกอนดิน หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงร่วมกันศึกษาโมเดลการสร้างระบบชะลอน้ำหรือจุดดักกระแสน้ำ เพื่อให้ตะกอนที่ปนเปื้อนตกตะกอนลงสู่ก้นแม่น้ำ ก่อนใช้เครื่องจักรขุดลอกนำไปกำจัดอย่างถูกวิธี โดยเตรียมนำเสนอแนวทางนี้ต่อที่ประชุมศูนย์ปฏิบัติการช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัย วาตภัย และดินโคลนถล่ม (ศปช.) ส่วนหน้า ภาคเหนือ เพื่อพิจารณาต่อไป

นอกจากนี้ กระทรวง อว. ยังมอบหมายให้ สวทช. และสถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) (SLRI) ร่วมตรวจสอบความแม่นยำของข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ควบคู่ไปกับห้องปฏิบัติการของกรมควบคุมมลพิษ เพื่อให้ได้ชุดข้อมูลที่ได้มาตรฐานสากล สำหรับใช้เป็นหลักฐานในการเจรจาระดับรัฐบาลต่อรัฐบาล (G2G) กับประเทศเพื่อนบ้าน เพื่อกำหนดค่ามาตรฐานความปลอดภัยของแหล่งน้ำร่วมกันอย่างถาวร
ภายหลังการลงพื้นที่ ศ.ดร.ยศชนัน ได้ประชุมร่วมกับผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย เพื่อประเมินผลกระทบและวางแผนแก้ไขปัญหา รวมถึงรับฟังรายงานผลการตรวจสอบคุณภาพน้ำจาก ดร.ภญ.อุรชา รักษ์ตานนท์ชัย ผู้อำนวยการศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ โดยมีคณะผู้บริหารเข้าร่วม อาทิ นางสาวปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์, ศ.ดร.ศุภชัย ปทุมนากุล ปลัดกระทรวง อว., ดร.ธีรรัตน์ สำเร็จวาณิชย์ ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำรองนายกรัฐมนตรี, นายศึกษิษฏ์ ศรีจอมขวัญ รองเลขาธิการนายกรัฐมนตรี, ศ.ดร.สมปอง คล้ายหนองสรวง ผู้อำนวยการสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) และ ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.)
