ศ.ดร.ชูกิจ ผอ.สวทช. เปิด 10 เทคโนโลยีที่น่าจับตามอง 2569-2570 ชูทางรอดวิกฤตสิ่งแวดล้อม สังคมสูงวัย และโอกาสอุตสาหกรรมไทย

สำนักข่าวบริคอินโฟ – ผู้อำนวยการ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) เผย 10 เทคโนโลยีที่น่าจับตามอง 2569-2570 (10 Technologies to Watch 2026-2027) มุ่งชี้ทิศทางความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ 4 กลุ่มหลัก ได้แก่ ดิจิทัล ชีวภาพ วัสดุศาสตร์ และพลังงานและสิ่งแวดล้อม เพื่อเตรียมความพร้อมรับมือความท้าทายระดับโลก ทั้งวิกฤตสภาพภูมิอากาศ ปัญหาฝุ่นละออง PM2.5 การเปลี่ยนผ่านสู่สังคมสูงวัย และความต้องการพลังงานสะอาด พร้อมเปิดพื้นที่ยุทธศาสตร์ให้ภาคอุตสาหกรรมและงานวิจัยไทยต่อยอดสู่ระดับสากล

1. เอไอเลียนแบบสมอง (Neuromorphic AI): เทคโนโลยีออกแบบวงจรและการส่งสัญญาณเลียนแบบเซลล์ประสาทมนุษย์ ช่วยให้ประมวลผลเร็วขึ้น 10 ถึง 100 เท่า และใช้พลังงานต่ำมาก โดยเน้นการประมวลผลจบในอุปกรณ์โดยตรงเพื่อลดภาระการส่งข้อมูลขึ้นคลาวด์ ตอบโจทย์การใช้งานในระบบเซนเซอร์เมืองอัจฉริยะ หุ่นยนต์ และยานยนต์ไร้คนขับที่ต้องตัดสินใจแบบเรียลไทม์ ซึ่งคาดว่าจะเริ่มเห็นการใช้งานเชิงพาณิชย์เป็นรูปธรรมภายใน 1-5 ปีนี้

2. ควอนตัมเซนซิง (Quantum Sensing): เซนเซอร์ความไวสูงระดับโมเลกุลที่ช่วยตรวจวัดสภาพดิน น้ำ และความเครียดของพืชเพื่อความแม่นยำในการทำเกษตรกรรม รวมถึงตรวจหาแหล่งน้ำบาดาลและโพรงใต้ดินโดยไม่ต้องเจาะสำรวจ ซึ่งประเทศไทยสามารถประยุกต์ใช้ร่วมกับระบบวิเคราะห์ข้อมูลการเกษตรและสิ่งแวดล้อม โดยมีโครงสร้างพื้นฐานซูเปอร์คอมพิวเตอร์ “ลันตา” และงานวิจัยเซนเซอร์ขนาดจิ๋วของ สวทช. รองรับ

3. โฟโทนิกส์ (Photonics): เทคโนโลยีการใช้แสงรับส่งข้อมูลเพื่อรองรับการเติบโตของการประมวลผลเอไอ โดยเฉพาะ Silicon Photonics ที่เติบโตร้อยละ 25 ต่อปี และเทคโนโลยี Co-Packaged Optics (CPO) ที่ช่วยลดการใช้พลังงานในศูนย์ข้อมูลลงร้อยละ 50-60 นอกจากนี้ยังเป็นฐานสำคัญของ Quantum Photonics ซึ่งไทยมีศักยภาพต่อยอดจากฐานอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์เดิมในการผลิตโมดูลส่งสัญญาณและบรรจุภัณฑ์ชิปแสง ภายใต้ยุทธศาสตร์ “สยามซิลิกา”

4. ปุ๋ยชีวภัณฑ์เพื่อการเกษตรในอนาคต (BOOST): นวัตกรรมการใช้จุลินทรีย์ส่งเสริมการเติบโตของพืชเพื่อลดการพึ่งพาปุ๋ยเคมีนำเข้าที่มีมูลค่ากว่า 94,000 ล้านบาทต่อปี โดยเทคโนโลยีนี้ช่วยผลิตฮอร์โมนพืช ละลายธาตุอาหาร และฟื้นฟูดิน ซึ่งหากทดแทนปุ๋ยเคมีได้ร้อยละ 10 จะช่วยประเทศประหยัดงบประมาณได้ถึง 10,000 ล้านบาท โดยมีธนาคารทรัพยากรชีวภาพแห่งชาติของไบโอเทค สวทช. เป็นแหล่งสนับสนุนสายพันธุ์จุลินทรีย์ไทย

5. นวัตกรรมหน้ากากชีวภาพ (PRMP): การพัฒนาสเปรย์พ่นจมูกจากแบคทีเรียคัดสรรและสารอาหารจำเพาะตามแนวคิดชีววิทยาสังเคราะห์ เพื่อกระตุ้นการสร้างเยื่อเมือกดักจับฝุ่นละออง PM2.5 และโลหะหนัก พร้อมปล่อยสารต้านอนุมูลอิสระและลดการอักเสบในทางเดินหายใจ โดยแบคทีเรียจะถูกขับออกจากร่างกายตามธรรมชาติเมื่อหยุดใช้ ซึ่ง สวทช. ใช้ความเชี่ยวชาญด้านคลังข้อมูลจีโนมและชีววิทยาสังเคราะห์เป็นฐานขับเคลื่อน

6. เซลล์บำบัดข้ามสายพันธุ์ (CSBT): แนวทางการฟื้นฟูเซลล์มนุษย์ที่เสื่อมสภาพด้วยการประยุกต์ใช้หน่วยสังเคราะห์แสงขนาดนาโนจากพืช เข้าไปกระตุ้นด้วยแสงเพื่อผลิตพลังงานระดับเซลล์ (ATP) ทำหน้าที่เสมือนแหล่งพลังงานสำรอง มีศักยภาพในการรักษาโรคความเสื่อมของระบบประสาท ข้อเข่าเสื่อม กล้ามเนื้อหัวใจ เวชศาสตร์ชะลอวัย ตลอดจนการยืดอายุอวัยวะเพื่อรอการปลูกถ่าย

7. รีโปรแกรมเซลล์เพื่อย้อนกลับความแก่ชรา (Partial Reprogramming): เทคโนโลยีการรีเซตระบบของเซลล์เพื่อย้อนกระบวนการชราภาพให้กลับมาทำงานใกล้เคียงวัยหนุ่มสาว โดยยังคงหน้าที่เดิมของเซลล์ไว้ เริ่มต้นจากการฟื้นฟูเฉพาะอวัยวะไปสู่การฟื้นฟูทั้งร่างกาย ซึ่งเป็นบันไดสำคัญในการขับเคลื่อนอุตสาหกรรม Longevity Biotechnology ของไทย ผ่านจุดแข็งด้านนาโนเทคโนโลยีและสารสกัดสมุนไพรไทย

8. การพิมพ์สามมิติแบบปริมาตร (Volumetric Additive Manufacturing: VAM): นวัตกรรมการฉายแสงเข้าไปในเรซินไวแสงเพื่อขึ้นรูปชิ้นงานพร้อมกันทั้งชิ้นภายในเวลาไม่กี่นาที แทนการพิมพ์ทีละชั้น ช่วยลดเวลารอคอยอุปกรณ์เฉพาะบุคคล เช่น เฝือกสบฟันหรืออุปกรณ์ช่วยฟัง ซึ่ง สวทช. กำลังเร่งพัฒนาเรซินเกรดทางการแพทย์และหมึกชีวภาพ เพื่อผลักดันไทยจากการเป็นผู้ซื้อสู่ผู้สร้างเครื่องมือแพทย์

9. คอนกรีตจากการใช้ประโยชน์ CO2 ที่ดักจับได้ (CO2-Mineralized Concrete: CMC): เทคโนโลยีนำก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ที่ดักจับได้มาผสมและบ่มคอนกรีต ช่วยเพิ่มความแข็งแรงของโครงสร้าง ลดการใช้ปูนซีเมนต์ และลดคาร์บอนฟุตพรินต์ในกระบวนการผลิตได้ร้อยละ 20-50 ตอบโจทย์อุตสาหกรรมซีเมนต์ไทยที่มีสัดส่วนการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูงถึงร้อยละ 51 ของภาคการผลิต

เครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์แบบโมดูลาร์ขนาดเล็ก (Small Modular Reactor: SMR): แหล่งพลังงานคาร์บอนต่ำที่ผลิตชิ้นส่วนสำเร็จรูปจากโรงงานแล้วนำมาประกอบหน้างาน ช่วยลดระยะเวลาก่อสร้างและควบคุมต้นทุน พร้อมระบบความปลอดภัยเชิงรับที่จัดการความเสี่ยงได้มีประสิทธิภาพ โดย กฟผ. ได้บรรจุเทคโนโลยีนี้ในแผนยุทธศาสตร์ ขณะที่ สวทช. ร่วมศึกษาความพร้อมด้านเทคนิคและการมีส่วนร่วมของภาคประชาชน

ศาสตราจารย์ ดร.ชูกิจ ลิมปิจำนงค์ ผู้อำนวยการ สวทช. ระบุว่า เทคโนโลยีทั้ง 10 ประเด็นสะท้อนถึงการเชื่อมโยงความรู้ทางวิทยาศาสตร์เพื่อแก้ปัญหาระดับโครงสร้าง แม้หลายเทคโนโลยีจะดูเป็นเรื่องล้ำยุค แต่เป็นแนวโน้มที่จะส่งผลกระทบอย่างรวดเร็ว ซึ่งประเทศไทยมีทั้งโครงสร้างพื้นฐานและศักยภาพงานวิจัยที่พร้อมก้าวขึ้นสู่ระดับแนวหน้าของโลก