“ผ้าย้อมคราม” ช่องทางสร้างรายได้จากภูมิปัญญา-วิถีชีวิตชาวบ้าน สกลนคร

กมธ.วิทย์-เทคโนโลยี ลงพื้นที่สกลนคร ศึกษาปัญหาการเข้าถึงแหล่งความรู้ พบ “ผ้าย้อมคราม” อาจเป็นช่องทางสร้างรายได้หลักจากภูมิปัญญา-วิถีชีวิตชาวบ้านในอนาคต

คณะกรรมาธิการวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วิจัยและนวัตกรรม สภาผู้แทนราษฎร ลงพื้นที่ศึกษาปัญหาการเข้าถึงความรู้ทางวิทยาศาสตร์ ที่ อำเภอเมือง , อำเภอวานรนิวาส และอำเภอภูพาน จังหวัดสกลนคร เมื่อวันที่ 6 และ 7 ธันวาคม พ.ศ.2562 โดยรับฟังการบรรยายถึงปัญหาของประชาชนในพื้นที่ รวมถึงเดินทางไปดูการสาธิตทำผ้าย้อมครามด้วยนวัตกรรมของ สกสว. ณ ศูนย์การเรียนรู้การทำผ้าย้อมคราม ครามสกล ตำบลห้วยยาง อำเภอเมืองสกลนคร

ในการนี้มี รศ.ดร.อภิศักดิ์ ธีระวิสิษฐ์ รองผู้อำนวยการ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) ผศ.ดร.ชูพักตร์ สุทธิสา ผู้อำนวยการฝ่ายกลุ่มภารกิจนโยบาย ยุทธศาสตร์และแผน ววน. ผศ.ดร.สุดสวาสดิ์ ดวงศรีไสย์ รองผู้อำนวยการฝ่ายกลุ่มภารกิจพัฒนาระบบการจัดการผลผลิตและผลกระทบพร้อมด้วยคณะร่วมเดินทางในครั้งนี้

สำหรับพื้นที่อำเภอภูพาน จังหวัดสกลนคร นับเป็นอีกหนึ่งพื้นที่ที่ความสำคัญด้านการวิจัยและพัฒนา สืบเนื่องจากงานวิจัย “การพัฒนาเทคนิคการย้อมครามและการตกแต่งสำหรับผลิตภัณฑ์เคหะสิ่งทอ” โดย ดร.รังสิมา ชลคุป และคณะ สถาบันค้นคว้าและพัฒนาผลิตผลทางการเกษตรและอุตสาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ภายใต้การสนับสนุนของสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.)

เนื่องจากจังหวัดสกลนคร เป็นจังหวัดมีเอกลักษณ์ด้านภูมิปัญญาและวัฒนธรรมการทอและสวมใส่เสื้อผ้าฝ้ายย้อมครามที่ยังคงมีวิถีความเป็นอยู่ รวมถึงการสืบสานงานหัตถกรรมการปลูกครามและฝ้าย การทำเส้นใย การย้อมสีครามธรรมชาติ การทอมือด้วยลวดลายดั้งเดิมและลวดลายประยุกต์ และการแปรรูปผ้าฝ้ายย้อมคราม จึงจำเป็นต้องมีการพัฒนาเทคนิคการย้อมครามและการตกแต่งสำหรับผลิตภัณฑ์สิ่งทอ เพื่อสร้างโอกาสทางธุรกิจ ให้กับผ้าฝ้ายย้อมคราม

จากการศึกษาวิจัยดังกล่าว ทำให้สามารถนำใช้ในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ผ้าทอย้อมคราม สำหรับผลิตภัณฑ์เคหะสิ่งทอ อาทิ ปลอกหมอนอิง ผ้าคลุมเฟอร์นิเจอร์ ผ้าคลุมเตียง เสื้อคลุม ฉากกั้น ฯลฯ โดยประโยชน์ที่ได้จากการวิจัยสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้สำหรับกลุ่มเกษตรกรย้อมและทอผ้าคราม จ.สกลนคร จ.แพร่ และกรุงเทพฯ รวมทั้งอุตสาหกรรมการย้อมสีธรรมชาติ อุตสาหกรรมการตกแต่งสำเร็จ เห็นความสำคัญของการย้อมครามและทำผลิตภัณฑ์เคหะสิ่งทอประเภทผ้าคลุมเบาะ ผ้าคลุมเตียง หมอนอิง เป็นต้น

นอกจากนี้ยังมีการจับคู่ธุรกิจระหว่างกลุ่มเกษตรกร จ.สกลนคร จ.แพร่ และกลุ่มอุตสาหกรรมทอผ้า ทำให้สามารถเพิ่มรายได้และผลิตภัณฑ์รูปแบบ รวมทั้งนำเทคนิคการย้อมครามธรรมชาติที่ทำให้ลดต้นทุนการย้อมได้ และเพิ่มเทคนิคการตกแต่งผ้าทอ สามารถเพิ่มยอดขายได้มากขึ้นคิดเป็นมูลค่า 100,000 – 200,000 บาทต่อปี

ประโยชน์ที่ได้จากการวิจัยสามารถนำไปประยุกต์ใช้ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นกับกลุ่ม SME ต้นแบบ 3 กลุ่ม คือกลุ่มเกษตรกรย้อมและทอผ้าคราม จ.สกลนคร จ.แพร่ และ กรุงเทพฯ ประกอบด้วย บริษัท ภูมิ-ภาคย์ อุตสาหกรรม, บริษัท เอสองศูนย์หนึ่งสอง จำกัด, ร้านเจษ สตูดิโอ และกลุ่มผ้าทอมือไหมแกมฝ้ายฝ้าย นอกจากการวิจัยการพัฒนาเทคนิคการย้อมครามและการตกแต่งสำหรับผลิตภัณฑ์เคหะสิ่งทอ ทำให้ธุรกิจในพื้นที่มีโอกาสเติบโต สร้างมูลค่าเพิ่มแล้ว ยังมีส่วนให้ผู้บริโภคทั้งในพื้นที่และต่างถิ่นได้ใช้สินค้าจากในประเทศที่สร้างสรรค์ มีคุณภาพ และเผยแพร่ภูมิปัญญาของชาวบ้านสู่สาธารณชนได้ในเวลาเดียวกัน