สวทช. เปิดตัว “ไผ่ตัดอายุ” นวัตกรรมใหม่แก้ปัญหาไผ่ออกดอกแล้วตาย ยกระดับอุตสาหกรรมไผ่ไทยสู่ความยั่งยืน

สำนักข่าวบริคอินโฟ – สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ หรือ สวทช. (NSTDA) โดยศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ หรือ ไบโอเทค (BIOTEC) ได้เปิดตัวนวัตกรรมล่าสุด “เทคโนโลยีระบบโซมาติกเอมบริโอเจเนซิสในการพัฒนาต้นไผ่ตัดอายุ” (Somatic Embryogenesis) ซึ่งเป็นเทคโนโลยีการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อขั้นสูงที่ช่วยแก้ปัญหาสำคัญของเกษตรกรผู้ปลูกไผ่ นั่นคือการที่ต้นไผ่ออกดอกแล้วตายทั้งกอพร้อมกันเป็นวงกว้าง โดยนวัตกรรมนี้สามารถผลิตต้นกล้าไผ่คุณภาพสูงจำนวนมากได้อย่างรวดเร็ว มีลักษณะทางพันธุกรรมเหมือนต้นแม่ แต่เริ่มต้นวงจรชีวิตใหม่ ทำให้สามารถควบคุมการเจริญเติบโตและเก็บเกี่ยวผลผลิตได้อย่างต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพมากขึ้น

การเปิดตัวครั้งนี้จัดขึ้นที่ เขตนวัตกรรมระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (EECi) จังหวัดระยอง ซึ่งเป็นศูนย์กลางนวัตกรรมที่มุ่งขับเคลื่อนเทคโนโลยีชีวภาพสู่ภาคอุตสาหกรรม ดร.วุฒิ ด่านกิตติกุล รองผู้อำนวยการ สวทช. ระบุว่า เทคโนโลยี “ไผ่ตัดอายุ” นี้ไม่ใช่แค่การขยายพันธุ์ แต่เป็นการยกระดับอุตสาหกรรมไผ่ทั้งระบบ เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ นอกจากนี้ นางรังสิมา ตัณฑเลขา ผู้อำนวยการโปรแกรมอาวุโส สวทช. ยังเสริมว่า โครงการวิจัยนี้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติในการส่งเสริม เศรษฐกิจชีวภาพ (Bioeconomy) และ เศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) โดยมองว่าไผ่มีศักยภาพสูงที่จะเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญในอนาคต

ดร.ยี่โถ ทัพภะทัต นักวิจัยผู้เชี่ยวชาญจากทีมวิจัยไบโอเทค สวทช. ได้อธิบายถึงกระบวนการพัฒนา “ไผ่ตัดอายุ” ว่า ทีมวิจัยได้นำเนื้อเยื่อเจริญจากดอกและตาข้างของต้นไผ่ที่คัดเลือกมาเพาะเลี้ยงในห้องปฏิบัติการเพื่อชักนำให้เกิดการพัฒนาเป็นเอมบริโอและต้นไผ่ที่สมบูรณ์ในที่สุด ซึ่งต้นไผ่ที่ได้จะมีพันธุกรรมเหมือนต้นแม่ แต่จะเริ่มต้นวงจรชีวิตใหม่เหมือนเป็นต้นไผ่แรกเกิด ทำให้ไม่พบการออกดอกเหมือนต้นแม่ ส่งผลให้สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพสูงสุด

ปัจจุบัน ทีมวิจัยประสบความสำเร็จในการพัฒนา “ไผ่ฟ้าหม่นตัดอายุ” ที่มีลำต้นเปลาตรง เนื้อไม้หนา กิ่งน้อย และข้อเรียบ เหมาะสำหรับงานอุตสาหกรรมไม้แปรรูปและโครงสร้างต่าง ๆ ในขณะที่ “ไผ่ซางหม่นตัดอายุ” ยังอยู่ระหว่างการพัฒนาเพื่อรอการประเมินผลในอนาคต

นวัตกรรม “ไผ่ตัดอายุ” นี้สามารถนำไปต่อยอดได้หลากหลายด้าน ตั้งแต่การผลิตต้นพันธุ์คุณภาพสูงจำนวนมากเพื่อรองรับการขยายพื้นที่เพาะปลูก การลดต้นทุนและเพิ่มผลผลิตด้วยต้นพันธุ์ที่รู้และควบคุมวงจรชีวิตได้ ไปจนถึงการสนับสนุนอุตสาหกรรมอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับไผ่ เช่น พลังงานชีวมวล เยื่อกระดาษ และวัสดุก่อสร้าง ซึ่งทั้งหมดนี้จะช่วยขับเคลื่อน เศรษฐกิจชีวภาพ และ เศรษฐกิจหมุนเวียน ของประเทศให้เติบโตอย่างยั่งยืน