ตามรอยเส้นด้ายลายผ้าของแม่ องค์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถพระบรมราชชนนีพันปีหลวงกับหมู่บ้านห้วยต้า ต.นางพญา อ.ท่าปลา จ.อุตรดิตถ์

ผู้สื่อข่าว : ณัฐวัฒน์ ราชประสิทธิ์ ผู้สื่อข่าวอุตรดิตถ์

ชาวบ้านห้วยต้า เป็นอีกหมู่บ้านหนึ่ง ที่อยู่เหนือสุดของจังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นหมู่บ้านดั้งเดิม ที่อยู่กันมาหลายร้อยปี มีวัฒนธรรมแบบล้านนาตะวันออก มีประเพณีวัฒนธรรมที่ปฏิบัติสืบทอดกันมา แต่ ส่วนที่จะกล่าวถึงคือ การทอผ้าที่ใช้เป็นเครื่องนุ่งห่ม ที่ทำกันมาหลายชั่วอายุคน ไม่ว่าจะเป็นผ้านุ่งผ้าห่ม นอน ผ้าขาวม้า ที่ชาวห้วยต้าเรียกว่า ผ้าหัว ลายที่ทอก็จะมีตั้งแต่ลายพื้นๆ จนถึงผ้าจกที่มีลวดลายจะมีลายหงษ์-ลายม้า-ลายรูปช้าง และอื่นๆ ชาวบ้านห้วยต้าเรียกผ้าเหล่านี้ว่า ผ้ามุก หรือมุกม่าน จะนิยมทำตอนมีงานบวชลูกแก้ว เพื่อเอาไว้เป็น #ผ้าของครัวตาน คือปูรองของไทยทานนั่นเอง

ต่อมาเมื่อมีการอพยพโยกย้าย จาการสร้างเขื่อนสิริกิติ์ ส่วนหนึ่งที่มีจำนวนมากต้องโยกย้ายออกไปหาที่อยู่ใหม่ แต่อีกส่วนหนึ่งที่ไม่อพยพไป จึงยังอยู่ที่เดิมประมาณ30หลังคา ในจำนวนนี้ยังคงมีคนทอผ้าอยู่บ้าง ประปรายไม่มากนักจึงทำให้การทอผ้าแบบดั้งเดิมเกือบจะสูญหายไปจากหมู่บ้าน เหตุผลเพราะว่า ทุกคนต้องทำงานในเมืองใหญ่มากขึ้น มีการซื้อผ้าสำเร็จรูปนำเข้ามาใช้กันอย่างแพร่หลาย จึงทำให้ศิลปะการทอผ้าเงียบไปต่อมาเมื่อปี พ.ศ.2536 มีข่าวอันเป็นมงคลสูงสุดของชาวห้วยต้าอย่างล้นพ้น คือ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถพระบรมราชินีนาถ ได้เสด็จพระราชดำเนิน มาเยี่ยมชาวห้วยต้า และพระราชทาน ความช่วยเหลือไม่ว่าจะเป็นด้าน การเกษตร การเลี้ยงสัตว์ เลี้ยงปลา เหมืองฝ่าย และที่สำคัญพระองค์ท่านได้พระราชทานการช่วยเหลือฟื้นฟู การทอผ้าโดยคัดเลือกราษฎรในหมู่บ้านเข้าไปฝึกฝนที่ สวนจิตรดา และสร้างโรงทอผ้าขึ้นในหมู่บ้าน เอาลูกหลานในหมู่บ้านเข้าไปฝึกฝนการทอผ้า โดยมีครูที่มาจากสวนจิตรดาเป็นผู้ฝึกสอนเพิ่มเติม ลายที่พระองค์ท่านที่พระราชทานให้ คือ ลายลูกแก้ว เมื่อฝึกฝนคนรุ่นใหม่จนชำนาญก็ให้ทอผ้าไหม และจกไหมเป็นลำดับต่อไป จนทุกคนมีความชำนาญทอออกมาได้อย่างสวยงาม คงเป็นเพราะว่า ชาวบ้านห้วยต้ามีสายเลือดในการทอผ้ามาจากบรรพบุรุษมาก่อน และพระองค์ท่านจะเสด็จมารับซื้อผลิตภัณฑ์ และพระราชทานเงินให้ ทำให้ชาวบ้านมีความอยู่ดี มีกิน มีกำลังใจในการดำชีวิตที่อาศัยอยู่แบบ บ้านเล็กในป่าใหญ่ อาศัยและอนุรักษ์ไปพร้อมกัน

พระองท่านเสด็จพระราชดำเดินมาห้วยต้าร่วม 10 ปี จากนั้นทางหมู่บ้านกี่ทอผ้าและแกะสลักส่งเข้าในพระราชวังโดยทางอำเภอท่าปลาเป็นผู้ดูแลในการขนย้ายผลิตภัณฑ์ ที่ชาวบ้านทำแล้วนำส่งถึงพระราชวัง และท่านก็พระราชทานเงินมาตามจำนวนที่ส่งไป จึงทำให้ชาวบ้านมีรายได้และพึ่งพาตนเองได้ไประดับหนึ่ง ต่อมาขาวบ้านส่วนหนึ่งก็ไปทำงานรับจ้างในเมืองใหญ่อีกก็ทำให้การทอผ้าเริ่มเงียบไปอีกคราแต่ก็ยังมีชาวบ้านบางกลุ่ม ได้ปรึกษากันว่า เราควรจะสืบสานการทอผ้าอย่าให้สูญหาย โดยการสืบทอดลายลูกแก้วออกมาเป็น ผ้าซิ่น บ้าง ถุงย่ามสะพายบ้าง ผ้าขาวม้า ผ้าคลุมไหล่บ้าง โดยการซื้อเส้นด้ายเองและทอแล้วลองนำไปจำหน่ายในที่ต่างๆ ทั้งในจังหวัด และต่างจังหวัด ก็ได้การตอบรับเป็นอย่างดี และมีหน่วยงานต่างๆ ที่เข้ามาสนับสนุน เช่น พัฒนาชุมชนอำเภอท่าปลา และที่สำคัญคือทางเขื่อนสิริกิติ์ ที่เข้ามาสนับสนุนจึงทำให้ผ้าทอบ้านห้วยต้ากลับมามีชีวิตอีกครั้งผลิตภัณฑ์ผ้าทอมือบ้านห้วยต้าอันเนื่องมาจากพระราชดำริในองค์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่มีอยู่ตอนนี้ คือ ผ้าซิ่นลายลูกแก้ว ผ้าขาวม้าลายลูกแก้ว ผ้าคลุมไหล่ลายลูกแก้ว ถุงย่ามสะพายลายต่างๆ ผ้าห่มลายลูกแก้วทั้งหมดนี้ล้วนเป็นพระมหากรุณาธิคุณ ที่พระองค์ท่านได้พระราชทานช่วยเหลือไว้ และด้วยสำนึก ในพระมหากรุณาธิคุณ ทางกลุ่มแม้จะเป็นแค่กลุ่มเล็กๆ ก็จะสืบสานลายผ้าต่อไป ปัจจุบันได้มีการปรับปรุงลวดลายให้ดูสวยงามและทันสมัยขึ้นขึ้น1.ลายงูเหลือมเทคนิคแบบยกเขา และจกขนเม่น 2.ลายสร้อยต้นสน 3.ลายลูกแก้ว (หรือลายสอง) 4.ลายดอกพริก (หรือลายสาม) 5.ลายก้างปลา ผู้ที่สนใจสามารถติดต่อได้ที่ กลุ่ม ห้วยต้าผ้าทอมือ นางสาวปภาวรินท์ อภิยะ ที่ Facebook : Tik Tik phawarin หรือ Line : 0979202243