กขค. ประกาศใช้ไกด์ไลน์คุมเข้มอีคอมเมิร์ซ สกัดผูกขาด-ห้ามปิดกั้นการมองเห็นสินค้า

สำนักข่าวบริคอินโฟ – คณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า หรือ กขค. ออกประกาศแนวทางพิจารณาการปฏิบัติทางการค้าที่ไม่เป็นธรรมในธุรกิจ อีคอมเมิร์ซ (E-Commerce) หรือ ไกด์ไลน์ E-Commerce โดยมีผลบังคับใช้ทันทีตั้งแต่วันที่ 25 มีนาคม 2569 เป็นต้นไป มุ่งเน้นการกำกับดูแลพฤติกรรมทางการค้าบน ดิจิทัลแพลตฟอร์ม (Digital Platform) เพื่อป้องกันการใช้อำนาจเหนือตลาดอย่างไม่เป็นธรรม ทั้งในส่วนของพฤติกรรมด้านราคาและการใช้อัลกอริทึมกีดกันคู่แข่ง ซึ่งครอบคลุมความสัมพันธ์ระหว่างแพลตฟอร์มกับผู้ขายสินค้า ผู้ขนส่ง และผู้ให้บริการชำระเงิน

วิษณุ วงศ์สินศิริกุล เลขาธิการคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า เปิดเผยว่า ประกาศฉบับนี้จัดทำขึ้นเพื่อสร้างความชัดเจนในการพิจารณาพฤติกรรมที่อาจเข้าข่ายผูกขาด ลด หรือจำกัดการแข่งขัน ภายใต้ พ.ร.บ. การแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2560 โดยครอบคลุมการประกอบธุรกิจแบบ แพลตฟอร์มหลายด้าน (Multi-sided Platform) ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบนิเวศของธุรกิจ อีคอมเมิร์ซ (E-Commerce) ทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นกลุ่มผู้ขาย (Sellers) ผู้ให้บริการขนส่ง (Carriers) หรือผู้ให้บริการโฆษณาดิจิทัล

สำหรับสาระสำคัญของไกด์ไลน์ฉบับนี้ แบ่งออกเป็น 2 ประเด็นหลัก โดยประเด็นแรกคือ พฤติกรรมด้านราคา (Price Behavior) ซึ่งสั่งห้ามการเรียกเก็บค่าธรรมเนียมหรือส่วนต่างราคาในลักษณะที่ทำตามคู่แข่งขัน (Parallel Pricing) แม้จะไม่มีหลักฐานการตกลงร่วมกันชัดเจน แต่หากพิสูจน์ได้ว่ามีการรับรู้และกระทำร่วมกันโดยไม่มีเหตุผลอันสมควร รวมถึงการเลือกปฏิบัติทางด้านราคา (Price Discrimination) และการเรียกเก็บค่าใช้จ่ายที่เป็นภาระเกินควรแก่คู่ค้าโดยไม่มีการแจ้งล่วงหน้า ก็จะถือว่ามีความผิด

ประเด็นที่สองคือ พฤติกรรมทางการค้าอื่น (Non-Price Behavior) ซึ่งเป็นเรื่องที่กลุ่มผู้ค้าออนไลน์ให้ความสนใจอย่างมาก โดยเฉพาะการห้ามใช้ระบบ อัลกอริทึม (Algorithm) เพื่อปิดกั้นหรือจำกัดการมองเห็นสินค้า และห้ามการให้สิทธิพิเศษแก่บริการของตนเอง หรือ Self-preferencing เช่น การวางภาพสินค้าของตนในพื้นที่เด่นบนหน้าแรกโดยไม่ระบุว่าเป็นพื้นที่โฆษณา รวมถึงการบังคับให้ผู้ขายต้องใช้บริการขนส่งที่แพลตฟอร์มกำหนดเท่านั้น โดยไม่เปิดโอกาสให้เลือกใช้บริการรายอื่นตามความต้องการ

วิษณุ วงศ์สินศิริกุล กล่าวเน้นย้ำถึงบทลงโทษว่า “กขค. จะพิจารณาการกระทำตามองค์ประกอบและข้อเท็จจริงของแต่ละกรณีอย่างรอบด้าน หากพบว่าเป็นการกระทำที่ไม่เป็นธรรม หรือส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อการแข่งขันโดยรวมของตลาด จะมีบทลงโทษตาม พ.ร.บ. การแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2560 ซึ่งมีทั้งโทษทางอาญาและโทษปรับทางปกครอง”

หลังจากนี้ สำนักงาน กขค. (Office of Trade Competition Commission – OTCC) จะเดินหน้าสร้างความเข้าใจให้กับผู้ประกอบธุรกิจเกี่ยวกับรายละเอียดของไกด์ไลน์ฉบับนี้ เพื่อให้เกิดการปฏิบัติตามกฎหมายอย่างถูกต้องและสร้างความเป็นธรรมให้กับตลาดดิจิทัลในประเทศไทย โดยผู้ที่สนใจสามารถศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมได้ผ่านเว็บไซต์ของทางสำนักงาน หรือติดต่อฝ่ายกฎหมายเพื่อสอบถามรายละเอียดเชิงลึกต่อไป