NARIT จับมือ ESA ร่วมภารกิจกล้องโทรทรรศน์อวกาศ ARRAKIHS ใช้ซูเปอร์คอมพิวเตอร์ไทยไขความลับสสารมืด

สำนักข่าวบริคอินโฟ – สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ สดร. (NARIT) สร้างประวัติศาสตร์หน้าใหม่แก่วงการอวกาศไทย ด้วยการเข้าร่วมภารกิจกล้องโทรทรรศน์อวกาศ ARRAKIHS ของ องค์การอวกาศยุโรป (ESA) อย่างเป็นทางการ โดยเตรียมนำระบบซูเปอร์คอมพิวเตอร์สัญชาติไทยร่วมประมวลผลข้อมูลระดับโลก เพื่อศึกษาการก่อกำเนิดวิวัฒนาการของกาแล็กซีและไขความลับของสสารมืด ซึ่งมีแผนปล่อยขึ้นสู่อวกาศในช่วงปลายปี 2573

ภารกิจ ARRAKIHS (Analysis of Resolved Remnants of Accreted galaxies as a Key Instrument for Halo Surveys) ได้รับการรับรองให้เป็นภารกิจวิทยาศาสตร์ขนาด Fast-class ลำดับที่ 2 (F2) จาก ESA มีเป้าหมายเพื่อสำรวจกาแล็กซีที่มีลักษณะคล้ายทางช้างเผือกอย่างน้อย 80 แห่ง ภายในระยะเวลา 3-5 ปี กล้องโทรทรรศน์อวกาศจะทำการสังเกตการณ์โครงสร้างกาแล็กซีที่มีความสว่างพื้นผิวต่ำ เช่น โครงสร้างของดาวฤกษ์ที่ลากยาวออกคล้ายลำธาร (Stellar Streams) และหางของกาแล็กซีที่ประกอบด้วยดาวฤกษ์ที่ถูกทิ้งเอาไว้โดยแรงโน้มถ่วง (Tidal Tails) ร่องรอยที่หลงเหลือจากการรวมตัวของกาแล็กซีในอดีตเหล่านี้ จะช่วยให้นักดาราศาสตร์เข้าใจถึงวิวัฒนาการของกาแล็กซีและนำไปสู่การศึกษาธรรมชาติของสสารมืดได้อย่างลึกซึ้ง

ดร. กฤตภาส ชาญชัยวรวิทย์ นักวิจัยด้านจักรวาลวิทยาและฟิสิกส์ดาราศาสตร์พลังงานสูง สดร. และผู้ประสานงานหลักของโครงการเปิดเผยว่า ในขั้นตอนการพัฒนาโครงการอวกาศใหม่จำเป็นต้องมีการศึกษาความเป็นไปได้และสร้างแบบจำลองผลลัพธ์ที่อาจเกิดขึ้น หรือที่เรียกว่า Mock Image Simulation ตนได้เริ่มพัฒนาซอฟต์แวร์จำลองข้อมูลหลักของภารกิจมาตั้งแต่ปี 2561 โดยสร้างแบบจำลองผ่านระบบคอมพิวเตอร์สมรรถนะสูงของ NARIT ที่มีชื่อว่า CHALAWAN ซึ่งระบบดังกล่าวถือเป็นหนึ่งใน 4 ระบบหลักของโลกที่สนับสนุนงานจำลองข้อมูลสำหรับภารกิจนี้ ร่วมกับซูเปอร์คอมพิวเตอร์ในประเทศสเปน สหรัฐอเมริกา และสวิตเซอร์แลนด์

การดำเนินงานในครั้งนี้ยังได้รับการสนับสนุนจากบุคลากรของ สดร. อีกหลายภาคส่วน ได้แก่ ดร. อุเทน แสวงวิทย์ ทำหน้าที่ดูแลระบบ CHALAWAN เพื่อรองรับการประมวลผลข้อมูลของเครือข่าย นายวิศรุต เจริญศุภผล รับหน้าที่หลักในการดำเนินการจำลองผลการสังเกตการณ์ด้วยระบบดังกล่าว และนายนเรนทร์ฤทธิ์ ธนานุศักดิ์ ที่นำข้อมูลจำลองจากภารกิจไปต่อยอดสู่การศึกษาด้านวิวัฒนาการของกาแล็กซี

ภารกิจ ARRAKIHS ได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการด้วยมติเอกฉันท์จาก 23 ประเทศสมาชิก องค์การอวกาศยุโรป ในการประชุม Science Programme Committee เมื่อวันที่ 10-11 มิถุนายน 2569 ณ สถาบันดาราศาสตร์ฟิสิกส์แห่งหมู่เกาะคานารี เมืองเตเนริเฟ ประเทศสเปน ดำเนินงานภายใต้เครือข่ายความร่วมมือที่มีนักวิทยาศาสตร์และวิศวกรมากกว่า 250 คนทั่วโลก การเข้าร่วมครั้งนี้นับเป็นครั้งแรกที่สถาบันวิจัยของไทยได้เป็นส่วนหนึ่งของทีมวิทยาศาสตร์และเทคนิคในภารกิจอวกาศที่ได้รับการรับรองจาก ESA