รู้จัก “วันศารทวิษุวัต” วันที่เวลากลางวัน-กลางคืนยาวนานเท่ากัน ปี 68 ตรงกับ 23 กันยายนนี้

สำนักข่าวบริคอินโฟ – สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ สดร. (NARIT) เปิดเผยว่าในวันที่ 23 กันยายน 2568 ที่จะถึงนี้ จะเป็นวัน “ศารทวิษุวัต” หรือ Autumnal Equinox ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ดวงอาทิตย์เคลื่อนมาอยู่ในตำแหน่งตั้งฉากกับเส้นศูนย์สูตรของโลก ส่งผลให้พื้นที่เกือบทั้งหมดของโลกรวมถึงประเทศไทยมีช่วงเวลากลางวันและกลางคืนยาวนานเท่ากัน และถือเป็นวันเริ่มต้นฤดูใบไม้ร่วงของซีกโลกเหนือและเป็นวันเริ่มต้นฤดูใบไม้ผลิของซีกโลกใต้

นายศุภฤกษ์ คฤหานนท์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ กล่าวว่า วันที่ 23 กันยายน เป็นวัน “ศารทวิษุวัต” (Autumnal Equinox) ที่ดวงอาทิตย์จะขึ้นจากขอบฟ้าทางทิศตะวันออกและตกลับขอบฟ้าทางทิศตะวันตกพอดี ทำให้ช่วงเวลากลางวันและกลางคืนยาวนานเท่ากัน ถือเป็นวันเริ่มต้นฤดูใบไม้ร่วงของประเทศในซีกโลกเหนือ และเริ่มต้นฤดูใบไม้ผลิของประเทศในซีกโลกใต้

ในประเทศไทย วันที่ 23 กันยายน ดวงอาทิตย์จะขึ้นเวลาประมาณ 06:07 น. และตกเวลาประมาณ 18:13 น. (เวลา ณ กรุงเทพมหานคร) ทั้งนี้ การที่เวลาพระอาทิตย์ขึ้นและตกไม่เท่ากันเป๊ะ ๆ เป็นเพราะการนิยาม “ดวงอาทิตย์ขึ้น-ตก” นั้นอ้างอิงจากตำแหน่งขอบบนของดวงอาทิตย์ ไม่ใช่จุดกึ่งกลางของดวงอาทิตย์ อีกทั้งยังมีการหักเหของแสงในชั้นบรรยากาศ ทำให้ช่วงเวลากลางวันยาวนานขึ้นประมาณ 8-10 นาที แต่ในทางดาราศาสตร์แล้ว หากนับจากจุดกึ่งกลางของดวงอาทิตย์ที่เคลื่อนผ่านเส้นขอบฟ้า ช่วงเวลากลางวันและกลางคืนจะยาวนาน 12 ชั่วโมงเท่ากัน

คำว่า Equinox (อิ-ควิ-นอกซ์) มาจากภาษาละตินที่แปลว่า “กลางวันยาวนานเท่ากับกลางคืน” ซึ่งตรงกับคำว่า วิษุวัต ในภาษาสันสกฤตที่แปลว่า “จุดราตรีเสมอภาค” ปรากฏการณ์นี้จะเกิดขึ้นปีละ 2 ครั้ง ได้แก่ วสันตวิษุวัต (Vernal Equinox) ในช่วงเริ่มต้นฤดูใบไม้ผลิ และ ศารทวิษุวัต (Autumnal Equinox) ในช่วงเริ่มต้นฤดูใบไม้ร่วง

นอกจากนี้ ในวันที่ 21 ธันวาคม 2568 จะเกิดปรากฏการณ์ “วันเหมายัน” (Winter Solstice) ซึ่งเป็นวันที่ดวงอาทิตย์ขึ้นและตกเฉียงไปทางใต้มากที่สุด ส่งผลให้เป็นวันที่กลางวันสั้นที่สุดและกลางคืนยาวที่สุดในรอบปี สำหรับประเทศในซีกโลกเหนือถือเป็นวันเริ่มต้นฤดูหนาว ส่วนประเทศในซีกโลกใต้จะเป็นวันที่กลางวันยาวนานที่สุดในรอบปีและเข้าสู่ฤดูร้อน