นักวิจัยนาโนเทค สวทช. คว้ารางวัลนักเทคโนโลยีรุ่นใหม่ ปี 2569 ชูเทคโนโลยี MOFs ดักจับคาร์บอนไดออกไซด์และไอน้ำครบวงจร

สำนักข่าวบริคอินโฟ – ดร.บุญรัตน์ รุ่งทวีวรนิตย์ นักวิจัยจากศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (NANOTEC) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ได้รับรางวัลนักเทคโนโลยีรุ่นใหม่ ประจำปี 2569 จากมูลนิธิส่งเสริมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในพระบรมราชูปถัมภ์ จากผลงาน “เทคโนโลยีวัสดุพรุน Metal–Organic Frameworks (MOFs) สำหรับการดักจับ CO2 และไอน้ำแบบครบวงจร” ภายในงาน Outstanding Technologist Awards & Techinno Forum 2026 ณ C asean Ratchada กรุงเทพมหานคร เมื่อวันที่ 20 ตุลาคม 2569

การพัฒนาเทคโนโลยีดังกล่าวมีขึ้นเพื่อรองรับเป้าหมายการปล่อยแก๊สเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ของประเทศไทยภายในปี 2593 ซึ่งจำเป็นต้องอาศัยเทคโนโลยีการดักจับ การใช้ประโยชน์ และการกักเก็บคาร์บอน (CCUS) โดยเฉพาะในกลุ่มอุตสาหกรรมที่ลดการปล่อยแก๊สเรือนกระจกได้ยาก วัสดุโครงข่ายโลหะ-อินทรีย์ หรือ Metal–Organic Frameworks (MOFs) เป็นวัสดุรูพรุนระดับนาโนที่สามารถออกแบบโครงสร้างให้ดูดซับโมเลกุลเป้าหมายอย่างจำเพาะ เจาะจงการดักจับแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ที่ความเข้มข้นตั้งแต่ร้อยละ 0.1 ถึง 20 เพื่อให้ครอบคลุมแหล่งกำเนิดแก๊สไอเสียในประเทศ

ดร.บุญรัตน์ ระบุว่า จุดเด่นของงานวิจัยคือการพัฒนาแบบครบวงจร ตั้งแต่การสังเคราะห์ การขึ้นรูปวัสดุแบบผงเป็นเม็ด และการทำสารเคลือบ ไปจนถึงการออกแบบระบบต้นแบบภายใต้แนวคิด Drop-in Upgrade เพื่อลดการปรับเปลี่ยนอุปกรณ์หลักในโรงงานเดิม ปัจจุบันกระบวนการสังเคราะห์แบบไหลต่อเนื่องสามารถขยายกำลังการผลิตวัสดุได้มากกว่า 50 เท่า และอยู่ระหว่างพัฒนาระบบการผลิตให้ได้ไม่น้อยกว่า 100 กิโลกรัมต่อวัน ขณะที่การขึ้นรูปวัสดุแบบเม็ดทำได้มากกว่า 20 กิโลกรัมต่อวัน

ในส่วนของผลการทดสอบระดับห้องปฏิบัติการ ระบบต้นแบบดักจับแก๊สด้วยกระบวนการแยกแบบสลับความดัน (VPSA) สามารถแยกแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์จากแก๊สไอเสียที่มีความเข้มข้นร้อยละ 15 จนได้คาร์บอนไดออกไซด์ที่มีความบริสุทธิ์มากกว่าร้อยละ 93 ขณะนี้ได้ร่วมมือกับการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) จัดสร้างระบบต้นแบบระดับสนามเพื่อทดสอบกับแก๊สไอเสียจริงจากปล่องโรงไฟฟ้า รวมถึงขยายการใช้งานสู่ระบบลดความชื้นต่ำยิ่งยวดในอุตสาหกรรมแบตเตอรี่และเซมิคอนดักเตอร์

ทั้งนี้ โครงการดังกล่าวดำเนินงานร่วมกับภาคเอกชนและรัฐวิสาหกิจหลายแห่ง อาทิ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย, บริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน), บริษัท เอสซีจี ซิเมนต์ จำกัด, บริษัท ครูเกอร์ เอเซีย อินดัสทรีส์ (ไทยแลนด์) จำกัด และบริษัท โอโบตรอนส์ คอร์ปอเรชั่น จำกัด เพื่อขยายผลการใช้งานเชิงพาณิชย์และสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านสู่ภาคอุตสาหกรรมคาร์บอนต่ำ